کلام ایام تاریخی – ۶۵۵، فضائل ماه رجب و روزها و شب های تاریخی آن
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ*
کلیات*
- فضائل ماه رجب از سخنان و روایات نقل شده از معلمان آسمانی
- اکرام خدای سبحان در روز قیامت از روزه داران ماه رجب
- پاداش صدقه در ماه رجب
- دعای امام سید الساجدین -علیه السلام- در کنار کعبه مقدسه و حجر اسماعیل
- کلام امام کاظم -علیه السلام- درباره نهری در بهشت به نام رجب
- کلامی از امام ابوجعفر محمد بن علی درباره روزه ماه رجب
- روایاتی از امام صادق -علیه السلام- درباره روزه ماه رجب و استغفار در آن
- روایتی از امام جواد -علیه السلام- در عظمت شب بیست و هفتم رجب
- فضائل ماه رجب و امواج برکات خدای سبحان در شب ها و روزهای این ماه عظیم
- قصری در بهشت برای روزه داران ماه رجب
* * * * * * * * * * *
در آستانه ورود به فضای نورانی ماه رجب قرار گرفته ایم و در حال ورود به آن فضای قدسی هستیم. فضای وسیعی که نهرهایی از رحمت و برکات خدای سبحان در آن جریان دارد و منشأ آن نهرها و چشمه ها فضای بهشت است.
در سالهای قبل در ایام ماه پربرکت رجب مقالاتی درباره فضائل عظیم و روزهای تاریخی آن در همین وبسایت (حکمت طریف) و اعمال و عبادات معین در آن منتشر شد، اکنون ابتداءً متذکر عناوین و شماره های آن مقالات می شویم و بعد از آن به ذکر و توضیح مطالب دیگری در ادامه مباحث آن مقالات می شویم.
عناوین و شماره های مقالات ماه رجب
- کلام ایام – ۳۵، گردش کنار نهری در بهشت در شش بخش و با شماره های: ۳۶-۳۷-۳۹-۴۰
- کلام ایام – ۳۸، ولادت امیرالمؤمنین علی – علیه السلام – قله رفیعی در جلال ماه رجب
- کلام ایام – ۱۹۴، امواج برکات خداوند در ماه رجب در پنج بخش و با شماره های: -۱۹۰-۱۹۱-۱۹۲-۱۹۳
- کلام ایام – ۲۶۵، ماه رجب نهری سرشار از رحمت و برکات خداوند در سه بخش و با شماره های ۲۶۴-۲۶۳
- کلام ایام – ۳۲۴، رجب نهری در بهشت در هفت بخش و با شماره های -۳۱۸-۳۱۹-۳۲۰-۳۲۱-۳۲۲-۳۲۳
- کلام ایام، ۴۰۹، شکوه و جلال ماههای نورانی در سه بخش و با شماره های ۴۱۱ و ۴۱۷
- کلام ایام – ۴۸۰، ماه رجب و نهری در بهشت در سه بخش و با شماره های: ۴۷۵ -۴۷۶
- کلام ایام – ۵۲۵، ماه رجب و فضائل و برکات و روزهای تاریخی آن در شش بخش و با شماره های: ۵۲۰- ۵۲۱-۵۲۲-۵۲۳ -۵۲۴
- کلام ایام – ۵۴۸، ماه رجب و روزهای پرفضیلت و تاریخی آن در چهار بخش و با شماره های ۵۴۴-۵۴۵-۵۴۶-۵۴۷
- کلام ایام – ۵۹۹، ماه پرشکوه و پربرکت رجب و ایام تاریخی آن. در شش بخش و با شماره های ۵۹۴- ۵۹۵- ۵۹۶- ۵۹۷- ۵۹۸
در مقالات سالهای قبل مجموعا متذکر جلالت و عظمت خاص این ماه نورانی شدیم و بعضی از فضائل آن را بصورت تفصیلی ذکر کردیم و درباره عبادات و اعمال خاص این ماه مثل روزه ایام این ماه پرفضیلت و دعاهای مخصوص آن به ذکر و توضیح مطالبی پرداختیم. طبعا ضرورتی ندارد که همه آن مباحث یا خلاصه و حاصلی از آن ها را مجددا در مقالات جدید بیان کنیم، بالخصوص که در ابتدای این مقاله متذکر عناوین و شماره های آن مقالات شدیم و علاقه مندان به این مباحث می توانند از طریق شماره ها و عناوین آن مقالات، مطالب نوشته شده قبلی را مورد توجه و مطالعه مجدد قرار دهند. اما سخنان و روایاتی را که از وجود مبارک پیامبر اکرم – صلی الله علیه و آله و سلم – و دیگر شخصیت های قدسی و معلمان آسمانی یعنی ذوات مقدسه صاحبان مقام امامت و عصمت که در مقالات قبلی، همراه با شرح و توضیح بیان شد، متن احادیث را با ترجمه و بدون شرح و توضیح ذکر کنیم، تا با توجه مجدد به آنها آمادگی بیشتری برای مطالب جدید در اذهان پیدا شود.
فضائل ماه رجب در سخنان و روایات نقل شده از معلمان آسمانی
۱- از رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – نقل شده است که فرمود:
«إنَّ في الجَنّةِ قَصْرا لا يَدخُلُهُ إلاّ صُوّامُ رَجَبٍ » (۱) یعنی:در بهشت قصری وجود دارد که وارد آن نمی شود جز روزه داران ماه رجب
۲- از امام کاظم – علیه السلام – نقل شده است که فرمود:
«رَجَبٌ شَهرٌ عَظيمٌ يُضاعِفُ اللّه ُ فيهِ الحَسَناتَ و يَمحُو فيهِ السَّيِّئاتَ و مَنْ صَامَ يَوْماً مِنْ رَجَبٍ تَبَاعَدَتْ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ مِائَةِ سَنَةٍ وَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّۀ» (۲) یعنی: رجب ماه برزگی است و خداوند در آن [ماه] حسنات را مضاعف می کند و سیئات را از بین می برد و هرکس یک روز از ماه رجب را روزه بگیرد آتش [جهنم] از او به اندازه مسیر یک سال دور می شود. هرکس سه روز از آن را روزه بگیرد، بهشت بر او واجب می شود.
۳- از امام صادق – علیه السلام – نقل شده است که فرمود:
«إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ فِي بُطْنَانِ الْعَرْشِ أَيْنَ الرَّجَبِيُّونَ فَيَقُومُ أُنَاسٌ يُضِيءُ وُجُوهُهُمْ لِأَهْلِ الْجَمْعِ عَلَى رُءُوسِهِمْ تِيجَانُ الْمَلِكِ مُكَلَّلَةً بِالدُّرِّ وَ الْيَاقُوتِ مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ أَلْفُ مَلَكٍ عَنْ يَمِينِهِ وَ أَلْفُ مَلَكٍ عَنْ يَسَارِهِ يَقُولُونَ لَهُ هَنِيئاً لَكَ كَرَامَةُ اللَّهِ يَا عَبْدَ اللَّهِ فَيَأْتِي النِّدَاءُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ عِبَادِي وَ إِمَائِي وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَأُكْرِمَنَّ مَثْوَاكُمْ وَ لَأُجْزِلَنَّ عَطَايَاكُمْ وَ لَأُبَوِّئَنَّكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ إِنَّكُمْ تَطَوَّعْتُمْ بِالصَّوْمِ لِي شَهْراً عَظَّمْتُ حُرْمَتَهُ وَ أَوْجَبْتُ حَقَّهُ مَلَائِكَتِي أَدْخِلُوا عِبَادِي وَ إِمَائِي الْجَنَّةَ ثُمَّ قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع هَذَا لِمَنْ صَامَ شَيْئاً مِنْ رَجَبٍ وَ لَوْ يَوْماً وَاحِداً فِي أَوَّلِهِ أَوْ فِي وَسَطِهِ أَوْ فِي آخِرِه» (۳) یعنی: وقتی روز قیامت می رسد، نداکننده ای ازدرون عرش ندا می دهد که اهل ماه رجب کجا هستند، در آن هنگام عده ای از اهل محشر بر می خیزند در حالیکه چهره های آنها برای اهل محشر درخشش دارد و بر سر آنها تاجهای باشکوهی آٰراسته با درّ و یاقوت قرار گرفته، همراه تک تک آنها یک هزار مَلَک در سمت راست و یک هزار مَلک در سمت چپ قرار دارند و می گویند:گوارا باد بر تو کرامت الله ای بنده خدا. پس ندا می آید از طرف الله – جل جلاله – ای بندگان و کنیزان من قسم به عزت و جلالم مقام شما را اکرام می کنم و عطایای شما را کامل می کنم از بهشت به شما غرفه هایی عطا می کنم که نهرها در آنها جاری است و شما برای همیشه در آنجا خواهید بود و چه خوب است پاداش اهل عمل و شما روزه گرفتید برای من در ماهی که من حرمت آن را بزرگ داشتم و حق آن را واجب کردم سپس امام صادق – علیه السلام – فرمود این برای کسی است که حتی یک روز از ماه رجب روزه بگیرد، از اول یا وسط یا آخر آن
۴- از امیرالمؤمنین علی علیه السلام – نقل شده است که فرمود:
«مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فِی رَجَبٍ ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ أَکْرَمَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی الْجَنَّةِ مِنَ الثَّوَابِ بِمَا لَا عَیْنٌ رَأَتْ وَ لَا أُذُنٌ سَمِعَتْ وَ لَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ» (۴) یعنی:کسی که در ماه رجب جهت رضای خداوند صدقه ای بدهد، خداوند روز قیامت با اعطای ثوابی او را اکرام می کند که نه چشمی آن را دیده و نه گوشی شنیده و نه به قلب انسانی خطور کرده.
۵- از امام سیدالساجدین نقل شده است که دعای ذیل را در اول ماه رجب در حجر اسماعیل در کنار کعبه مقدسه می خواند. و سفارش شده است که این دعا در تمام ایام ماه رجب خوانده شود.
«یَا مَنْ یَمْلِکُ حَوَائِجَ السَّائِلِینَ وَ یَعْلَمُ ضَمِیرَ الصَّامِتِینَ لِکُلِّ مَسْأَلَةٍ مِنْکَ سَمْعٌ حَاضِرٌ وَ جَوَابٌ عَتِیدٌ اللَّهُمَّ وَ مَوَاعِیدُکَ الصَّادِقَةُ وَ أَیَادِیکَ الْفَاضِلَةُ وَ رَحْمَتُکَ الْوَاسِعَةُ فَأَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَقْضِیَ حَوَائِجِی لِلدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ إِنَّکَ عَلَى کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیر» (۵) یعنی: ای آنکه مالک حاجت های سائلین هستی و آنکه می داند اسرار باطنی خاموشان را، برای هر سؤال و درخواستی از طرف تو گوشی شنوا و جوابی آماده هست. خدایا به وعده های صادقه و نعمت های فراوان و رحمت گسترده خودت، پس از تو درخواست می کنم که عنایات خودت را بر محمد و آل محمد عطا کنی و اینکه حوائج مرا برای دنیا و آخرت برآوری، تو به هرکاری قادر هستی
۶- دعای مشهوری است که در ماه رجب خوانده می شود و ما شرح و تفسیر آن را در یکی از مقالات قبلی شروع کردیم، اما به شرح و توضیح بخشی از آن موفق شدیم. دعا با عبارات ذیل شروع شده:
«اللَّهُمَّ يَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَةِ وَ الْآلاَءِ الْوَازِعَةِ وَ الرَّحْمَةِ الْوَاسِعَةِ» (۶)
امیدواریم شرح و تفسیر این دعای شریف را در مقالات این ماه عظیم به پایان برسانیم.
۷- امام کاظم – علیه السلام – فرمود:
«رَجَبٌ نَهَرٌ فِی اَلْجَنَّةِ أَشَدُّ بَیَاضاً مِنَ اَللَّبَنِ وَ أَحْلَى مِنَ اَلْعَسَلِ مَنْ صَامَ یَوْماً مِنْ رَجَبٍ سَقَاهُ اَللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مِنْ ذَلِكَ اَلنَّهَرِ»(۷) يعني: رجب نهري است در بهشت، سفيدتر از شير و شيرين تر از عسل، و هركس يك روز از اين ماه را روزه بگيرد، خداي ـ عزّوجل ـ از آن نهر به او مي نوشاند
۸- از امام ابوجعفر محمد بن علی – علیهما السلام – نقل شده است که فرمود:
«من صام سبعة أيّام من رجب أجازه الله على الصراط، وأجاره من النار، وأوجب له غرفات الجنان»(۸) یعنی: اگر کسی هفت روز از ماه رجب را روزه بگیرد، خدا او را از صراط عبور می دهد و از آتش جهنم پناه می دهد و بر او واجب می کند غرفه [قصر] های بهشت را.
از امام صادق – علیه السلام – نقل شده است که فرمود:
۹- « من صام يوم سبعة وعشرين من رجب كتب الله له صيام سبعين سنة» (۹)
همچنین از امام صادق – علیه السلام ـ نقل شده است که فرمود:
۱۰- « لا تَدَعْ صِيَامَ يَوْمِ سَبْعَةٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ رَجَبٍ فَإِنَّهُ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي أُنْزِلَتْ فِيهِ النُّبُوَّةُ عَلَى مُحَمَّدٍ ص وَ ثَوَابُهُ مِثْلُ سِتِّينَ شَهْراً لَكُمْ » (۱۰) یعنی: ترک نکن روزه گرفتن در روز بیست و هفتم رجب را، همانا آن روزی است که در آن نبوت بر محمد ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نازل شد و ثواب آن مثل شصت ماه است برای شما.
۱۱- از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:
«رَجَبٌ شَهرُ الاِستِغفارِ لِاُمَّتي ، أكثِروا فيهِ الاِستِغفارَ ، فَإِنَّهُ غَفورٌ رَحيمٌ ، وشَعبانُ شَهرِي ، استَكثِروا في رَجَبٍ مِن قَولِ : «أستَغفِرُ اللّهَ» ، وَاسأَ لُوا اللّهَ الإِقالَةَ وَالتَّوبَةَ فيما مَضى ، وَالعِصمَةَ فيما بَقِيَ مِن آجالِكُم و سُمِّيَ شَهرُ رجَبٍ شَهرَ اللّه ِ الأصَبَّ لأنّ الرحمَةَ على اُمَّتِي تُصَبُّ صبّا فيهِ ، و يقالُ الأصَمُّ لأنّهُ نُهِيَ فيهِ عن قِتالِ المُشركينَ و هُو مِن الشُّهورِ الحُرُمِ» (۱۱) یعنی: رجب ماه استغفار است برای امت من، در آن زیاد استغفار کنید، همانا او غفور و رحیم است. و شعبان ماه من است. در ماه من زیاد کنید قول «استغفرالله» را و از خدا عفو و بخشش و توبه بخواهید درباره آنچه [از آن گذشت] و مصونیت درباره آنچه مانده است از عمرتان. و ماه رجب ماه « اَصب» خدا نامیده شده، به جهت اینکه در آن رحمت بر امت من فرو می ریزد به آن «اصمّ» گفته میشود، به جهت اینکه در آن از جنگ با مشرکان نهی شده است و آن از ماه های حرام است.
۱۲- از وجود مبارک پیامبر اکرم- صلّی الله علیه و آله و سلّم- نقل شده است که فرمود:
«رجَبٌ شَهرُ اللّه الأصَبُّ يَصُبُّ اللّه فِيهِ الرَّحمَةَ عَلى عِبادِهِ» یعنی: رجب ماه بارش رحمت خدا است. خدا در این ماه رحمت خود را بر بندگانش [مثل باران] فرو می ریزد. (۱۲)
۱۳- از وجود مبارک امام جواد –علیه السلام- رسیده و آن کلام نورانی ذیل است :
«إِنَّ فِي رَجَبٍ لَيْلَةً [لليلة] هِيَ خَيْرٌ لِلنَّاسِ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ وَ هِيَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَ عِشْرِينَ مِنْهُ نُبِّئَ رَسُولُ اللَّهِ صفِي صَبِيحَتِهَا»(۱۳) یعنی: در ماه رجب شبی است که از[مجموع] آنچه آفتاب بر آن می تابد، بهتر است و آن شب بیست و هفتم از آن ماه است که در صبح آن رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم- به مقام نبوت و رسالت مبعوث شد.
۱۴- از امام صادق – علیه السلام – نقل شده است که رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم- فرمود:
«رجب شهر الاستغفار لامتی، اکثروا فیه من الاستغفار فانه غفور و رحیم و شعبان شهری استکثروا فی رجب من قول «استغفرالله» و سلوا الله الاقالة و التوبة فیها مضی، و العصمة فیما بقی من آجالکم و اکثروا فی شعبان من الصلوات علی نبیّکم – الی ان قال- و انما سمی شعبان شهر الشفاعة لأن رسولکم یشفع لکل من یصلی علیه فیه و سمی شهر رجب الا صبّ لان الرحمة تصب علی امّتی فیه صبّاً و یقال: الاصمّ لانه نهی فیه عن قتال المشرکین و هو من الشهور الحرام» (۱۴)یعنی: رجب ماه استغفار است برای امت من، در آن زیاد استغفار کنید، همانا او غفور و رحیم است. و شعبان ماه من است. در ماه رجب قول «استغفرالله» را زیاد بگویید و از الله طلب بخشش و توبه کنید درباره آنچه [از آن گذشت] و مصونیت در ایامی که از این ماه باقی مانده از اجل های شما. و در ماه شعبان بر پیامرتان زیاد صلوات بفرستید -تا جایی که فرمود- : جز این نیست که شعبان ماه شفاعت نامیده شده به جهت اینکه رسول شما شفاعت می کند برای تمام کسانی که برای او در این ماه صلوات می فرستند و ماه رجب « اَصبّ» نامیده شده از جهت اینکه رحمت در آن برای امت من فرو می ریزد و به آن «اصمّ» گفته م شود چون از آن در قتال با مشرکان نهی شده و آن از ماه های حرام است.(۱۵)
روایات فوق الذکر مواردی از روایات نقل شده از ذوات مقدسه معلمان آسمانی – علیهم السلام – بود که در مقالات مربوط به ماه رجب و فضائل و شبها و روزهای پرفضیلت آن ذکر شد و مورد بحث و بررسی قرار گرفت. و در این مقاله اصل آن روایات را با ترجمه آنها آوردیم و علاقه مندان می توانند شرح و توضیح مربوط به آنها را در مقالات قبلی مجددا مطالعه کنند.
فضائل ماه رجب و امواج برکات خدای سبحان در شب ها و روزهای این ماه عظیم
فضائل ماه رجب در فرهنگ دین خدا جایگاه مشهور و متعالی دارد و روایات نقل شده از ذوات مقدسه معلمان آسمانی جهات اصلی آن فضائل را آشکار ساخته است، آن ها پیروان دین توحیدی را در این زمینه، به سر چشمه های برکات خداوند هدایت فرموده اند.
ما قبلاً و در مقالات سال های گذشته بخش هایی از فضائل این ماه عظیم را در مواردی به صورت تفصیلی بیان کردیم و در مواردی هم به ذکر عناوین مطالب و اشاراتی به آن ها اکتفاء نمودیم و شرح و توضیح تفصیلی آن ها را به فرصت های مناسبی موکول نمودیم.
در این نوشتار و در ادامه آن به شرح و توضیح مطالب جدیدی می پردازیم با اشارات مختصری به بعضی از محورهای مطالب اصلی و قبلی و اینکه مطالب جدید یا بیانات جدید از محورهای اصلی مورد توجه بیشتری قرار بگیرد.
عناوین و محورهای اصلی مباحث مقالات بعدی موردنظر عبارتند از:
یکم: فضائل ماه رجب
دوم: علت بیانات مؤکد فضائل ماه رجب در روایات معلمان آسمانی (علیهم السلام)
سوم: وظایف و اعمال و رفتارهای اهل ایمان درباره ماه رجب و زمان های خاص آن
چهارم: روزهای تاریخی و پر فضیلت ماه رجب
پنجم: بعثت رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- به مقام رسالت و نبوت
ششم: ولادت امام امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در ایام ماه رجب
هفتم: نزول کتاب آسمانی، قرآن مجید در ماه رجب
هشتم: برکات دنیوی و اخروی ماه رجب برای انسان ها
نهم: ضرورت شناسایی راه های منتهی به پناهگاه های خدایی
دهم: ذخایر قدسی از فضای ماه رجب و ماه شعبان و ماه رمضان
یازدهم: پناهگاه دائمی برقرار برای انسان ها
الیاس کلانتری
پاورقی ها:
۱- بحار الانوار، علامه مجلسی، ج ۹۷ ص ۴۷
۲- من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، دارصعب،دارالتعارف، بیروت، ج ۲ ص ۵۶
۳- بحارالانوار، علامه مجلسی، ج ۹۷ ص ۴۱
۴- فضائل الاشهر الثلاثه، ج ۱ ص ۳۷
۵- مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، اعمال ماه رجب
۶- همان
۷- وسائل الشيعة الي تحصيل مسائل الشريعة، شيخ حر عاملي، دار احياء التراث العربي، بيروت، ج۷ ص۳۵۰
۸- بحارالانوار، مجلسی، داراحیا التراث العربی، لبنان، ج ۹۷، ص ۳۴
۹-همان، ج۱۱
۱۰ـ همان، ص ۳۷، ج ۲۲
۱۱- همان، ص ۳۸، ج ۲۴
۱۲- بحارالانوار،علامه مجلسی، ج ۹۷ ص ۳۹
۱۳– مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل ج ۶ ص۲۸۸ ح۸۵۶
۱۴- وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج ۷ ص – ۳۸۱ حدیث ۱۰(دار احیاء التراث- العربی، بیروت لبنان)
۱۵- این روایت شریف از مقاله کلام ایام تاریخی – ۶۰۰، شکوه محبت پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – و ماه شعبان به این شماره منتقل شد و ان شاءالله شرح و توضیحی درباره آن در مقالات مربوط به ماه شعبان خواهد آمد.