کلام ایام تاریخی – ۶۵۹، فضائل ماه رجب و روزها و شب های تاریخی آن
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم*
بخش پنجم*
روزهای تاریخی و پر فضیلت ماه رجب
در ایام ماه رجب رویدادهای تاریخی عظیمی هم به وقوع پیوسته و جلالت و عظمت و اهمیت بیشتری از ناحیه آن رویدادها برای این ماه عظیم اضافه شده است. در رأس آن رویدادها بعثت وجود مبارک خاتم پیامبران حضرت محمد – صلی الله علیه و آله و سلم – به مقام رسالت و نبوت و شروع نزول آخرین کتاب آسمانی یعنی قرآن مجید می باشد
همچنین ولادت دومین شخصیت عظیم عالم آفرینش یعنی امام امیرالمومنین علی – علیه السلام – در این ماه وقوع یافته است، که قبلاً متذکر آن رویداد شدیم و مقاله ای هم به مناسبت آن نوشته شد.
در سالهای قبل در این ایام مقالاتی درباره رویداد بعثت رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – نوشته شد، و در این مقاله عناوین و شماره های بعضی از آنها را ذکر می کنیم، تا مطالعه مجدد آنها برای علاقه مندان میسر شود.
عناوین و شماره های مقالات قبلی مربوط به رویداد
بعثت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)
۱- کلام ایام – ۴۳، حادثه عظیم مبعث رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در دو بخش و با شماره -۴۴
۲- کلام ایام – ۱۲۴، مبعث رسول اکرم – صلی الله علیه و آله و سلم – و نزول برکات بی پایان
۳- کلام ایام -۳۲۶، عید عظیم مبعث و جریان نهر بهشتی به عالم دنیا
۴- کلام ایام -۴۱۸، عید مبعث رسول اکرم – صلی الله علیه و آله و سلم – و شب تجلی اعظم
۵- کلام ایام – ۴۸۱، بعثت نور قدسی
۶- کلام ایام – ۵۲۳، تجلی اعظم خدای سبحان و شروع عظیم ترین و برترین مرتبه آموزش آسمانی برای انسانها. (در دو بخش و با شماره -۵۲۴)
مقالات دیگری هم درباره فضائل شب و روز بیست و هفتم ماه رجب، و بعثت رسول الله – صلی الله علیه و آله و سلم – و نزول قرآن نوشته شد که در مجموع مقالات ماه رجب قرار دارد و عناوین و شماره های تعدادی از آنها قبلاً در اولین بخش از این سلسله مقالات مربوط به ماه رجب ذکر شد.
عظمت جریان بعثت رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – بی پایان و مستمر است، چون آخرین کتاب آسمانی با معانی و معارف بی پایان در آن رویداد نازل شده است و بهره برداری از کتاب آسمانی و فضائل و حقایق آن صورت استمراری و دائمی دارد
بعثت خاتم پیامبران مرحله تکمیلی جریان قدسی «نبوت» می باشد و در آن جریان نورانی فضائل پیامبران خدا – سلام الله علیهم – و همه آموزشهای اخلاقی و علمی و عقیدتی آنها برای انسان ها صورت دائمی و پایدار پیدا کرد و ثمرات زحمت ها و تلاش ها و بطور کلی جهاد علمی و اخلاقی آنها در سطح جهانی آشکار شد. در آن رویداد بسیار مبارک جواهرات درخشانی از دریاهای رحمت و برکات خداوند به عالم انسانها عطا شد.
در جریان مبارک بعثت آخرین پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – و نزول آخرین کتاب آسمانی مرحله جدیدی از ربوبیت پروردگار عالمیان از نوع آموزشهای وحیانی شروع شد و این آموزش از ناحیه موقعیت علمی خاص قرآن مجید صورت استمراری و جاودانگی و همیشگی پیدا کرد. و این جریان مقدس حتی بعد از رحلت پیامبر خاتم -صلی الله علیه و آله و سلم – توسط اوصیاء آن حضرت و حجت های پروردگار عالمیان و سفرای او در بین انسانها یعنی صاحبان مقام عصمت و امامت و معلمان آسمانی ادامه خواهد یافت.
کلامی از وجود مبارک حضرت امام جواد – علیه السلام – در مقالات قبلی ذکر شد درباره ارزش و خیریت و بطور کلی فضائل و برکات شب مبعث. آن کلام نورانی را در این نوشتار هم ذکر می کنیم.
امام – علیه السلام – فرمود:
«إِنَّ فِي رَجَبٍ لَيْلَةً [لليلة] هِيَ خَيْرٌ لِلنَّاسِ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ وَ هِيَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَ عِشْرِينَ مِنْهُ نُبِّئَ رَسُولُ اللَّهِ فِي صَبِيحَتِهَا» (۱) یعنی: در ماه رجب شبی است که از[مجموع] آنچه آفتاب بر آن می تابد، بهتر است و آن شب بیست و هفتم از آن ماه است که در صبح آن رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم- به مقام نبوت و رسالت مبعوث شد.
در این حدیث شریف اشاره ای شده به موضوع [خیریت] عظیم شب مبعث. امام – علیه السلام – به علت اصلی این خیریت هم اشاره ای فرموده و آن عبارت است از «نبوت» رسول اکرم – صلی الله علیه و آله و سلم – یعنی جریان «نبوت خاصه » و یعنی اینکه نبوت و رسالت رسول اکرم حضرت محمد – صلی الله علیه و آله و سلم – از جهات گوناگونی منشا برکات فراوانی بود و یکی از آن جهات نزول آخرین کتاب آسمانی یعنی «قرآن کریم» با علوم و معارف و حقایق بی پایان .
درباره معانی و معارف بی پایان قرآن مجید در بعضی از مقالات قبلی توضیحاتی داده شد و در ادامه این نوشتار شرح و توضیحات دیگری خواهد آمد. ان شاء الله تعالی.
علاوه بر وقوع رویداد بعثت پیامبر خاتم به مقام رسالت و نبوت رویداد عظیم دیگری در شب بیست و هفتم ماه رجب وقوع یافته و آن عبارت است از شروع نزول آخرین کتاب آسمانی و شروع عظیم ترین مرحله از آموزش های خدای سبحان برای انسانها.
نزول کتاب آسمانی را می شود بخشی از فضائل و برکات شب مبعث پیامبر خاتم – صلی الله علیه و آله و سلم – به حساب آورد و بعنوان بخشی از آن رویداد مبارک مورد بحث و تحقیق قرار داد و می شود آن را تحت عنوان مستقلی در نظر گرفت در عین حال که به جریان بعثت ارتباط دارد. بالخصوص که نزول آخرین کتاب آسمانی یعنی قرآن کریم در دو مرحله تحقق یافته و کتاب خدای سبحان به دو صورت نازل شده است. یک نزول دفعی و مجموع آن در «شب قدر» و برای شخص پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – و دیگری نزول تدریجی و برای آموزش انسانها.
ما به خواست خداوند در مقالات مربوط به ماه مبارک رمضان و «شبهای قدر» در این زمینه توضیحات لازم را ذکر خواهیم کرد. اما آنچه به شب مبعث ارتباط دارد، جریان نزول تدریجی قرآن جهت آموزش به انسانها می باشد که شروع آن در شب مبعث و شب و روز بیست و هفتم رجب بود.
پیام آوران از طرف خدای سبحان از یک نظر به دو گروه تقسیم می شوند. یک گروه پیامبران صاحب شریعت و «کتاب آسمانی» و آنها عده اندکی از پیامبران بودند و عده دیگر پیامبرانی بودند که شریعت و کتاب پیامبران گروه اول را به انسانها آموزش می دادند و خودشان کتاب و شریعت مستقلی نداشتند. تا اینکه سرانجام نزول کتابهای آسمانی به مرحله کمال رسید و مجموع آموزشهای خدای سبحان در یک کتاب یعنی: قرآن کریم بر آخرین پیامبر خدا نازل شد.
قرآن کریم هم «مصدّق» کتابهای آسمانی قبلی عمدتا «تورات» و «انجیل» می باشد که قبلا به دو پیامبر صاحب شریعت یعنی حضرت موسی و حضرت عیسی – سلام الله علیهما – نازل شده بود و هم مشتمل بر علوم و معارف نامحدود و بی پایان است. البته این خصوصیت و این کمالات و فضائل از ناحیه قدرت بی پایان پروردگار عالمیان در یک کتاب تحقق یافته است و هیچ نظیر و شبیهی هم برای آن در هیچ زمانی و هیچ شرایطی پیدا نخواهد شد، و این اوصاف اختصاص به همین کتاب آسمانی دارد.
قابل تذکر است که ارزش و قیمت معنوی و حقیقی و کامل یک کتاب به میزان علم و قدرت فهم و ادراک نویسنده آن کتاب و فواید و بهره های انسانی از آن دارد. لذا کتاب خدا یعنی قرآن کریم دارای ارزش و قیمت فوق حد محاسبه و ارزیابی با معیارهای عادی و متعارف در بین انسانها دارد، چون از علم و قدرت بی پایان پروردگار عالمیان به وجود آمده و امکان آموزش و هدایت تمام انسانها در تمام شرایط متحول علمی و تاریخی و استعدادی در آن موجود است.
الا اینکه این موضوع احتیاج به بحث و گفتگو و بررسی عده ای از دانشمندان «قرآن شناس» دارد تا جهات مختلفی از عظمت آن و نوع تمرکز علوم بی پایان در آن برای عموم انسانها و دانشمندان متخصص در این زمینه روشن شود.
ما قبل از اینکه بتوانیم همه مطالب مورد نظر درباره عظمت ماه رجب و اعمال و عبادات مخصوص آن و تفسیر حتی مختصر دعاهای سفارش شده برای آن را بنویسیم به پایان این ماه عظیم رسیدیم و وارد ماه نورانی شعبان شدیم، یعنی فرصت های گرانبهای ماه رجب سپری شد. این محرومیت از مراتب برتر برکات ماه رجب یا از ناحیه کثرت مطالب آموزشی درباره این ماه بود و یا از ناحیه بی نظمی خود این حقیر و یا هردو عامل. در هر صورت تعدادی از مطالب ارزشمند درباره ماه رجب و اعمال آن ناگفته ماند. ما چون در فضای جریان برکات ماه شعبان قرار داریم و در مسیر ورود به فضای نورانی و وسیع ماه مبارک رمضان هستیم، امیدواری برای رسیدن به فضائل عظیم و بهره مندی از برکات بیشتر این دو ماه وجود دارد.
نکته دیگر اینکه این سه ماه نورانی یعنی ماه رجب و ماه شعبان و ماه رمضان اشتراکاتی با یکدیگر دارند و بعضی از اعمال و عبادات برای هریک از این سه ماه معین و سفارش شده است. مثل روزه که در ماه رمضان بصورت وجوبی انجام می یابد و در دو ماه قبل از آن یعنی ماه رجب و ماه شعبان بصورت استحبابی مؤکد. همچنین دعاهای زیادی که برای هریک از این سه ماه سفارش شده و اعمالی مثل «استغفار» و عبادات دیگر. لذا سعی می کنیم که بخشی از اعمال مشترک بین این ماه ها را در مقالات مربوط به ماه شعبان – که چند روزی است شروع شده و اولین مقاله مربوط به آن در وبسایت منتشر شد – و بعضی از مقالات ماه مبارک رمضان متذکر شویم. به امید الطاف و عنایات خداوند و توفیقات از طرف او .
و همچنین می توانیم بعضی از مطالب ضروری مربوط به ماه رجب را در همین ماه شعبان در مقالاتی دیگر مورد بحث قرار دهیم.
الیاس کلانتری
۱۴۰۴/۱۱/۰۶
پاورقی:
۱- وبسایت حکمت طریف، بخش کلام ایام – ۵۲۳،تجلی اعظم خدای سبحان و شروع عظیم ترین مرتبه آموزشی آسمانی برای انسانها