کلام ایام تاریخی – ٦٦۶، ماه خدای سبحان و ضیافت ملکوتی برای انسان ها
*بخش اول*
*بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم*
کلیات*
- بیانات رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- درباره ماه مبارک رمضان و فضائل آن و عبادات مخصوص آن.
- صورت کامل خطبه شریف همراه با ترجمه عبارات آن
- ماه خدا با برکت و رحمت و مغفرت فراوان
- ضیافت خداوند در ماه مبارک رمضان
- تکریم انسان ها در فضای ضیافت خداوند
- ایام و زمان هایی که حتی خوابیدن و نفس کشیدن در آن پاداش خواهد داشت
- مناسب ترین زمان ها برای استجابت دعا
- برترین و پرفایده ترین عبادات در ماه رمضان
- چگونه می شود از گرسنگی و تشنگی روز قیامت معاف شد؟
- تصدق به فقر و مساکین در ماه رمضان
- زیان بارترین محرومیت و راه جلوگیری از آن
- تکریم بزرگترها و محبت به کوچکتر ها و صله ارحام
- حفظ زبان و نگاه از آنچه حلال نیست
- مهربانی و محبت به کودکان یتیم و پاداش خداوند برای آن
- توبه از گناهان در ماه رمضان
- دعا در زمان برگزاری نمازها
- ساعاتی که خدای سبحان با رحمت خود به بندگان نظر می کند
- ساعات استجابت دعا
- آثار استغفار و سجده های طولانی
- پاداش عظیم افطاری برای روزه داران حتی اگر اندک باشد
- پاداش اصلاح اخلاق و رفتار و جواز عبور از پل صراط
- اکرام یتیم و پاداش عظیم پروردگار عالمیان برای آن
- اجر و پاداش نمازهای مستحبی در ماه رمضان
- درهای بهشت در ماه رمضان باز می شود و دعا برای بسته نشدن برای دعا کننده
- سؤال امیرالمؤمنین علی -علیه السلام- از وجود مبارک رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- درباره افضل اعمال در ماه رمضان
* * * * * * * * * * *
انتظار با شکوه شیفتگان ماه خدا، ماه رمضان به سر رسید و آن ماه نورانی با برکات بی پایانش شروع شد. ابتداءً لازم است شکری برای پروردگار عالمیان جهت رسیدن به ایام و لیالی آن ماه عظیم و ورود در فضای ضیافت خدایی به جای آورد و از رحمت واسعه او درخواست کرد که توفیق عبادات خاص این ماه پر از رحمت و برکات را به همه اهل ایمان عطا کند.
در سال های قبلی در ماه مبارک رمضان، مقالات متعددی در عظمت و جلالت ماه خدا و اعمال وعبادات مخصوص آن نوشته شد و در رأس آن مقالات توضیحات وجود مبارک رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- درباره این ماه و اعمال و عبادات معین شده و سفارش شده برای ایام و لیالی آن قرار داشت.
اهل ماه رمضان با خطبه شریف آن حضرت درباره این ماه پر از رحمت و برکات آشنا هستند، و ما هم آن خطبه شریف را در بعضی از مقالات بطور اجمالی و بصورت انتخابی و در بعضی دیگر بصورت تفصیلی نوشتیم و خوانندگان مقالات با آن مباحث و توضیحات آشنا هستند.
اما مناسبت دارد که در ابتداء مقالات ماه رمضان اصل آن خطبه شریف حداقل با ترجمه عبارات آن مجدداً ذکر شود و مورد توجه قرار بگیرد و بعد از آن به نوشتن مطالب جدید و توضیح بعضی از دقایق آن و سایر مطالب بپردازم.لذا ابتداءً خطبه مبارک را با ترجمه عبارات آن جهت توجهات جدید و بیشتر ذکر می کنیم:
خطبه رسول خدا – صلّی الله علیه و آله و سلّم – در زمان رسیدن ماه مبارک رمضان
از وجود مبارک امام رضا – علیه السلام – و از پدر و اجداد گرامی او و سرانجام از امیرالمؤمنین علی – علیه السلام – نقل شده است که رسول خدا – صلی الله علیه و آله و سلم – روزی در استقبال ماه مبارک رمضان خطابه ای برای مردم خواند و فرمود
۱-«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ»(۱) یعنی: روزی رسول خدا- صلّی الله علیه و آله- در خطابه خود به ما فرمود: ای انسان ها ماه خدا با برکت و رحمت و مغفرت به شما روی آورده است.
۲- «شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ أَیَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَیَّامِ وَ لَیَالِیهِ أَفْضَلُ اللَّیَالِی وَ سَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ» یعنی: آن ماهی است که نزد خدا برترین ماهها و روزهای آن برترین روزها و شب های آن برترین شب ها و ساعت های آن برترین ساعت ها است.
۳- «هُوَ شَهْرٌ دُعِیتُمْ فِیهِ إِلَی ضِیَافَةِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِیهِ مِنْ أَهْلِ کَرَامَةِ اللَّهِ» یعنی: آن ماهی است که شما در آن دعوت شده اید به مهمانی خدا و در آن از اهل کرامت خدا قرار گرفتهاید.
۴- «أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَةٌ وَ عَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ» یعنی: نَفَس هایتان در آن، «تسبیح» و خوابتان در آن «عبادت» محسوب میشود و اعمالتان در آن مورد قبول ]خدا[ واقع می شود.
۵-«وَ دُعَاؤُکُمْ فِیهِ مُسْتَجَابٌ فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِیَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَةِ کِتَابِهِ» یعنی: دعای شما در آن ]ماه[ مستجاب می شود، پس از الله، پروردگارتان درخواست کنید با نیتهای صادقه و قلب های طاهره ]پاک شده[ که شما را به روزه گرفتن در آن ]ماه[ و تلاوت کتابش موفق کند.
۶- «فَإِنَّ الشَّقِیَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیمِ وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِیهِ جُوعَ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ عَطَشَهُ وَ تَصَدَّقُوا عَلَی فُقَرَائِکُمْ وَ مَسَاکِینِکُمْ وَ وَقِّرُوا کِبَارَکُمْ وَارْحَمُواصِغَارَکُمْ وَ صِلُوا أَرْحَامَکُمْ» یعنی: پس به راستی ]و در حقیقت[ شقی ]و بدبخت[ کسی است که در این ماه عظیم از غفران خدا محروم شود، و یاد کنید با گرسنگی و تشنگی ]ناشی از روزه[ خود از گرسنگی و تشنگی روز قیامت. و صدقه بدهید به فقراء و مساکین خودتان و بزرگان خود را تکریم کنید و به کوچکترها ترحّم ]و محبت کنید[ و با بستگان خود پیوند برقرار کنید ]و به آنها محبت کنید[.
۷-«وَ احْفَظُوا أَلْسِنَتَکُمْ وَ غُضُّوا عَمَّا لَا یَحِلُّ النَّظَرُ إِلَیْهِ أَبْصَارَکُمْ وَ عَمَّا لَا یَحِلُّ الِاسْتِمَاعُ إِلَیْهِ أَسْمَاعَکُمْ» یعنی: زبان های خود را حفظ کنید و چشم های خود را بپوشانید از آنچه نگاه کردن به آن حلال نیست و گوش های خود را ببندید به آنچه گوش دادن به آن حلال نیست.
۸-«وَ تَحَنَّنُوا عَلَی أَیْتَامِ النَّاسِ یُتَحَنَّنْ عَلَی أَیْتَامِکُمْ» یعنی: به یتیمان مردم محبت و مهربانی کنید تا دیگران هم به یتیمان شما محبت و مهربانی کنند.
۹- «وَ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ» یعنی: توبه کنید بسوی خدا از گناهانتان.
۱۰-«وَ ارْفَعُوا إِلَیْهِ أَیْدِیَکُمْ بِالدُّعَاءِ فِی أَوْقَاتِ صَلَاتِکُمْ فَإِنَّهَا أَفْضَلُ السَّاعَاتِ یَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا بِالرَّحْمَةِ إِلَی عِبَادِهِ یُجِیبُهُمْ إِذَا نَاجَوْهُ وَ یُلَبِّیهِمْ إِذَا نَادَوْهُ وَ یُعْطِیهِمْ إِذَا سَأَلُوهُ وَ یَسْتَجِیبُ لَهُمْ إِذَا دَعَوْهُ» یعنی: دست های خود را به طرف او بلند کنید جهت دعا در اوقات نمازها که اوقات نمازها بهترین ساعات است، به طوریکه در آن ساعت ها خدای- عزّوجلّ– با رحمت خود به بندگان توجه می کند و به آنها جواب میدهد ]و دعای آنها را مستجاب می کند[ وقتی ]حقیقتاً[ او را بخوانند.
۱۱-«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِکُمْ فَفُکُّوهَا بِاسْتِغْفَارِکُمْ وَ ظُهُورَکُمْ ثَقِیلَةٌ مِنْ أَوْزَارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِکُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ أَنْ لَا یُعَذِّبَ الْمُصَلِّینَ وَ السَّاجِدِینَ وَ أَنْ لَا یُرَوِّعَهُمْ بِالنَّارِ یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ» یعنی: ای مردم جان های شما در گرو کارهای شما است! پس با استغفار آنها را آزاد کنید، شما بار سنگین آثار گناهان خود را بر پشت خود حمل می کنید، پس آنها را با سجده های طولانی سبک تر کنید و بدانید که خدا به عزّت خود قسم خورده است که نمازگزاران و سجده کنندگان را مجازات نکند و آن ها را هراسان ننماید، روزی که انسان ها برای پروردگار عالمیان قیام می کنند. ]روز قیامت[
۱۲-«أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ فَطَّرَ مِنْکُمْ صَائِماً مُؤْمِناً فِی هَذَا الشَّهْرِ کَانَ لَهُ بِذَلِکَ عِنْدَ اللَّهِ عِتْقُ نَسَمَةٍ وَ مَغْفِرَةٌ لِمَا مَضَی مِنْ ذُنُوبِهِ،قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَیْسَ کُلُّنَا یَقْدِرُ عَلَی ذَلِکَ فَقَالَ ص اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ» یعنی: ای انسان ها هر کس در این ماه مؤمن روزه داری را افطاری دهد، در نزد خدا اجر آزاد کردن یک برده را خواهد داشت و گناهان گذشته او مورد غفران قرار خواهد گرفت. گفته شد ای رسول خدا همه ما بر این کار قادر نیستیم، آن حضرت فرمود: از آتش بپرهیزید، اگر چه با قطعه ای از یک عدد خرما و از آتش بپرهیزید اگرچه با جرعه ای آب.
۱۳-«أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ حَسَّنَ مِنْکُمْ فِی هَذَا الشَّهْرِ خُلُقَهُ کَانَ لَهُ جَوَازاً عَلَی الصِّرَاطِ یَوْمَ تَزِلُّ فِیهِ الْأَقْدَامُ وَ مَنْ خَفَّفَ فِی هَذَا الشَّهْرِعَمَّا مَلَکَتْ یَمِینُهُ خَفَّفَ اللَّهُ عَلَیْهِ حِسَابَهُ وَ مَنْ کَفَّ فِیهِ شَرَّهُ کَفَّ اللَّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ یَوْمَ یَلْقَاهُ وَ مَنْ أَکْرَمَ فِیهِ یَتِیماً أَکْرَمَهُ اللَّهُ یَوْمَ یَلْقَاهُ» یعنی: ای مردم کسی که در این ماه حُسن خُلق در خود به وجود آورد ]اخلاقش را اصلاح و بهتر کند[ از صراط عبور خواهد کرد، در روزی که قدم ها در آن بلغزد و هر کس در این ماه بر خدمتکاران خود آسان بگیرد ]و فشارهای زندگی آنها را کم کند[ خدا در محاسبه اعمال او آسان خواهد گرفت. و کسی که در آن شرّ خود را باز دارد، خدا غضب خود را در روز ملاقاتش از او باز خواهد داشت.
۱۴-«وَ مَنْ أَکْثَرَ فِیهِ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَیَّ ثَقَّلَ اللَّهُ مِیزَانَهُ یَوْمَ تَخِفُّ الْمَوَازِینُ وَ مَنْ تَلَا فِیهِ آیَةً مِنَ الْقُرْآنِکَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ» یعنی: هر کس در این ماه زیاد بر من صلوات بفرستد، خدا کفّه اعمال او را سنگین خواهد کرد، در روزی که میزان ها سبک خواهند شد، و هر کس در این ماه آیه ای از قرآن را تلاوت کند، برای او پاداشی خواهد بود مثل پاداش کسی که در ماه های دیگر قرآن را بطور کامل بخواند.
۱۵-«وَ مَنْ أَکْرَمَ فِیهِ یَتِیماً أَکْرَمَهُ اللَّهُ یَوْمَ یَلْقَاهُ وَ مَنْ وَصَلَ فِيهِ رَحِمَهُ وَصَلَهُ اللَّهُ بِرَحْمَتِهِ يَوْمَ يَلْقَاهُ » یعنی: کسی که در این ماه یتیمی را اکرام کند، خدا او را در روز ملاقات اکرام خواهد کرد، و کسی که در آن صله ارحام بجای آورد، خدا رحمتش را به او خواهد رساند، و هرکس ]برعکس[ در این ماه ارتباطش را با بستگان خود قطع کند، خدا در روز دیدار رحمتش را از او قطع خواهد کرد.
۱۶-«وَ مَنْ تَطَوَّعَ فِیهِ بِصَلَاةٍ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ وَ مَنْ أَدَّی فِیهِ فَرْضاً کَانَ لَهُ ثَوَابُ مَنْ أَدَّی سَبْعِینَ فَرِیضَةً فِیمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ» یعنی: هر کس در این ماه نماز مستحبی به جای آورد، خدا برای او برائت از آتش جهنم را مقدّر خواهد فرمود، و کسی که در این ماه فریضه ای به جای آورد، برای او ثواب هفتاد فریضه در ماه های دیگر خواهد بود.
۱۷-«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَبْوَابَ الْجِنَانِ فِی هَذَا الشَّهْرِ مُفَتَّحَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا یُغَلِّقَهَا عَنْکُمْ وَ أَبْوَابَ النِّیرَانِ مُغَلَّقَةٌفَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا یُفَتِّحَهَا عَلَیْکُمْ وَالشَّیَاطِینَ مَغْلُولَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّکُمْ أَنْ لَا یُسَلِّطَهَا عَلَیْکُمْ» یعنی: ای انسان ها درهای بهشت در این ماه باز است، پس از خدا بخواهید که آنها را برای شما نبندد و درهای جهنم در آن بسته است، پس از پروردگارتان بخواهید، که آنها را برای شما باز نکند و شیاطین در بند هستند، پس از پروردگارتان بخواهید که آنها را بر شما مسلّط نکند.
۱۸-«قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام فَقُمْتُ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِی هَذَا الشَّهْرِ؟فَقَالَ یَا أَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ» یعنی: امیرالمؤمنین – علیه السلام – فرمود: پس من برخاستم و عرض کردم ای رسول خدا بهترین اعمال در این ماه کدام است؟! فرمود: ای اباالحسن برترین اعمال در این ماه پرهیز و خودداری از گناهان است.
* * * * * * * * * * * * *
در مجموع مقالات سالهای گذشته تا مقاله شماره – ۵۵۵ موضوعات متعددی درباره ماه مبارک رمضان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و در مقاله شماره – ۵۵۵ عناوین و موضوعات اصلی مقالات و بعضی از مطالب محوری در آنها با شماره های: ۱ تا ۱۰۲ ذکر شد. در این نوشتار آن عناوین و موضوعات را جهت توجه مجدد علاقه مندان به آن مطالب ذکر می کنیم و این روش را در مورد موضوعات بعدی هم ادامه می دهیم.
عناوین اصلی موضوعات مقالات قبلی
۱ـ موضوع باز شدن درهای آسمان در احادیث.
۲ـ باز شدن درهای آسمان جهت صعود به بهشت.
۳ـ غفران خداوند برای بنده گان در ماه رمضان.
۴ـ ماه رمضان و عبادت شکوهمند روزه.
۵ـ ارتباط ماه رمضان با قرآن مجید.
۶ـ ماه رمضان و دعاهای آن.
۷ـ مقایسه زندگی دنیوی با زندگی اخروی.
۸ـ اعمال ماه رمضان سبب کسب استعداد ورود به بهشت در انسانها می شود.
۹ـ موضوع قبولی اعمال و آثار آن در زندگی انسانها.
۱۰ـ استجابت دعاها در ماه رمضان.
۱۱ـ دستورات مؤکد رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله وسلم ـ به دعا.
۱۲ـ بعضی از شرایط استجابت دعا.
۱۳ـ احتیاج به توفیق خداوند در عبادات.
۱۴ـ اهمیت روزه ماه رمضان.
۱۵ـ موقعیت و اهمیت تلاوت قرآن درماه رمضان.
۱۶ـ جایگاه اراده و تصمیم انسان ها در اعمال ارادی و جایگاه خدای سبحان در اعمال بنده.
۱۷ـ اتصال قدرت بنده به قدرت بی پایان خدای سبحان با دعا.
۱۸ـ حیات حقیقی انسانها در عالم آخرت و در بهشت تحقق خواهد یافت.
۱۹ـ زمان مناسب تر برای دعا.
۲۰ـ اعمالی که از انسانها صادر می شود، خواه و ناخواه آثاری خواهد داشت و آثار اعمال به روح صاحب عمل متصل خواهد بود.
۲۱ـ تکریم ماه رمضان و عبادت شکوهمند آن در حدی اهمیت دارد که افطار یک روزه دار معادل آزاد کردن یک برده محسوب می شود.
۲۲ـ اصلاح اخلاق در ماه رمضان.
۲۳ـ اکرام یتیم در ماه رمضان و پاداش عظیم آن.
۲۴ـ نظر رحمت خداوند به انسان در حال دعا.
۲۵ـ درهای بهشت در این ماه باز است مگر یک انسان با اعمال خود آنها را به روی خود ببندد.
۲۶ـ افضل اعمال در ماه رمضان در کلام رسول خدا ( صلی الله علیه و آله و سلم )
۲۷ـ غفران خداوند برای بنده گان در ماه رمضان.
۲۸ـ مغفرت خداوند موجب اجر عظیم و رزق خداوند خواهد شد.
۲۹ـ چرا دعاهای ما گاهی مستجاب نمی شود؟
۳۰ـ برای چه چیزهائی باید دعا کرد؟
۳۱ـ ماه رمضان زمان باز شدن درهای آسمان.
۳۲ـ آمادگی برای ورود به ماه رمضان از چه طریقی امکان پذیر است؟
۳۳ـ ماه رمضان نهر عظیمی از برکات خداوند است.
۳۴ـ برکت به فایده و خیر ثابت و فراوان گفته می شود.
۳۵ـ برکات و رحمت خداوند درماه رمضان می تواند تمامی نیازهای زندگی دنیوی انسان را تأمین کند.
۳۶ـ در آیات متعددی از قرآن، مغفرت و بهشت در کنار هم ذکر شده است.
۳۷ـ مغفرت خداوند عامل پاکسازی روح و از بین رفتن آلودگی های آن و آثار نامطلوب گناهان می شود.
۳۸ـ انسان ها در ماه رمضان علاوه بر بهره مندی از جریان رحمت عادی، از مراتب برتری از آن هم بهره مند می شوند.
۳۹ـ تکریم یک مهمان لازم است با شخصیت و موقعیت اجتماعی و اخلاقی و علمی و سنین عمر او متناسب باشد.
۴۰ـ ارزش وجودی انسان چقدر است!
۴۱ـ پذیرائی خدا از انسانها در ماه رمضان.
۴۲ـ کلامی از امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ درباره ارزش و قیمت انسان.
۴۳ ـ زمانی که «عقل» انسان تحت سلطه هواهای نفسانی او قرار می گیرد.
۴۴ ـ محرومیت انسان از بعضی لذت ها بجهت روزه گرفتن، زمینه بهره مندی از نعمت های بهشتی را در روح او به وجود می آورد.
۴۵ ـ دو نوع نعمت خداوند برای انسانها، نوعی که با دعا و درخواست حاصل می شود و نوعی که بدون درخواست و دعا شامل حال او می گردد.
۴۶ ـ استجابت دعاها در ماه رمضان.
۴۷ ـ کلیدهای گنج ها و خزانه های خدای سبحان.