کلام ایام تاریخی – ٦۷۰، ماه خدای سبحان و ضیافت ملکوتی برای انسان ها

*بخش پنجم*

*مصاحبت با ملائکه در شب قدر*

*بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم*

در بخش قبلی متذکر بعضی از  اوصاف «شب قدر» شدیم و در آن بخش بعضی از فضائل شب قدر از مقالات سال های قبل ذکر شد. در ادامه آن مباحث عرض می کنیم که دریافت مراتب برتر از رحمت و برکات خداوند با وضعیت روحی انسان ها و ظرفیت معنوی آن ها ارتباط دارد، لذا انسان ها می توانند با توسعه ظرفیت روحی خود از ناحیه بعضی از اعمال و عبادات و توجه تدبری به آیاتی از قرآن کریم و فرا گرفتن آموزش های رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- و دیگر معلمان آسمانی -سلام الله علیهم- میزان بهره مندی خود از رحمت و برکات خدای سبحان را افزایش دهند و به مراتب برتری در تقرب به او برسند. این موضوع یعنی افزایش بهره مندی انسان از الطاف و نعمت های پروردگار عالمیان به موضوع استجابت دعاها و در خواست های آن ها و نقش تغییرات وضعیت روحی آن ها ارتباط کامل دارد. ما برای اثبات این مطلب در بعضی از مقالات قبلی به کلامی از امام امیرالؤمنین علی -علیه السلام- استناد کردیم، و در این نوشتار هم متذکر آن کلام شریف می شویم.

امام -علیه السلام- در نامه ای که به فرزند و وصی و جانشین خود، امام حسن مجتبی -علیه السلام- نوشته به موضوع «دعا» و بعضی از شرایط استجابت آن اشاره کرده و فرموده است:

«ثُمَّ جَعَلَ فى يَدَيْكَ مَفاتيحَ خَزائِنِهِ بِما اَذِنَ لَكَ فيهِ مِنْ مَسْاَلَتِهِ، فَمَتى شِئْتَ اسْتَفْتَحْتَ بِالدُّعاءِ اَبْوابَ نِعْمَتِهِ، واسْتَمْطَرْتَ شَـآبيبَ رَحْمَتِهِ، فَلايُقْنِطَنَّكَ اِبْطاءُ اِجابَتِهِ، فَاِنَّ الْعَطِيَّةَ عَلى قَدْرِ النِّيَّةِ»^(۱) یعنی: سپس [خدای سبحان] کلیدهای گنجینه های نعمت خود را در دستان تو قرار داده از ناحیه اذنی که به تو داده در درخواست از او، پس هر وقت خواستی می توانی با دعا درهای نعمت او را باز کنی و جریان باران رحمت فراوان او را برقرار کنی. پس تأخیر اجابت [دعا] تو را نا امید نسازد زیرا عطای [خداوند] متناسب با نیت [و به اندازه] آن است.

در این کلام شریف امام امیرالمؤمنین علی -علیه السلام- به نقش رفتار و عمل بنده در استجابت دعا اشاره ای فرمود. آن وجود مبارک ابتداءً متذکر عظمت موضوع دعا شده و آن را به باز کردن درهای نعمت ها و نزول باران فراوان و رگباری از آن تشبیه فرموده و بعد از آن به نقش حالات روحی انسان ها در استجابت دعای آن ها اشاره ای کرده و متذکر تأثیر حالات روحی بنده و نیت آن ها در استجابت شده است.

از این قسمت از کلام شریف امام -علیه السلام- بطور ضمنی بر می آید که تأخیر در استجابت دعا به فعل بنده و حالات روحی او ارتباط دارد. یعنی: قدرت به وجود آمده در روح انسان در اثر دعا تأثیر زیادی در استجابت آن دارد.

در این موضوع مورد بحث چند نکته لازم است مورد توجه و تدبر قرار بگیرد و اهم آن ها عبارتند از نکات ذیل:

یکم: در کلام شریف امام -علیه السلام- مطلبی درباره «عدم استجابت» دعا وجود ندارد. یعنی آن حضرت درباره «تأخیر در اجابت دعا» تذکری فرموده نه «عدم اجابت» یعنی بطور ضمنی از این قسمت از کلام شریف بر می آید که استجابت دعا حتمی و قطعی است، اما احتمال دارد تأخیری درباره آن روی دهد و علت آن تأخیر هم به بنده و نیت او و میزان قدرت حاصل از نیت او مربوط می شود.

دوم: به طور ضمنی از کلام شریف بر می آید که آن درخواست بنده از خداوند که مستجاب نمی شود، در حقیقت دعا نیست یعنی شرایط دعای حقیقی را ندارد، و البته احتمال دارد، بنده و شخص دعا کننده این موضوع را نداند و تصور کند که او دعا کرده اما دعای او مستجاب نشده یا مستجاب نمی شود و او از این ناحیه دچار نا امیدی می شود.

سوم: استجابت دعا وعده خداوند است و او هرگز خلف وعده نمی کند و منشأ این نوع ناامیدی از رحمت خداوند و استجابت دعا جهل بنده است نسبت به این موضوع و برطرف شدن این مشکل عقیدتی با آموزش های خداوند در آیات قرآن و بیان تفصیلی رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- و دیگر معلمان آسمانی -علیهم السلام- برطرف می شود.

ما بارها و در بعضی از مقالات قبلی این موضوع را مورد توضیح قرار داده ایم و متذکر شده ایم که خدای سبحان به انسان ها دستور دعا داده است و از دعای بنده خشنود می شود، به طوری که فرمود:

«وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ»(غافر آیه۶۰) یعنی: و پروردگارتان فرمود:

مرا بخوانید تا اجابت کنم، همانا کسانی که از عبادت من استکبار ورزند، به زودی سرافکنده وارد جهنم خواهند شد.

در این بخش قطعه کوتاهی از یک مقاله منتشر شده قبلی را جهت توضیح بیشتر موضوع نقل می کنیم:

استجابت دعا وعده ای است که خدای سبحان به بندگانش داده است و قطعاً وعده خدا تخلف نمی پذیرد. اما مشکل اصلی در این زمینه عدم توجه عموم انسانها ـ جز عده قلیلی از آنها ـ به این نکته است که استجابت دعا شرایطی دارد و لازم است آن شرایط تحقق پیدا کند! تا انسان خواسته خود را از پروردگارش دریافت کند و به خواسته خود برسد. توضیح اینکه: گاهی رفتار انسان بعنوان دعا شرایط دعای حقیقی را ندارد و او فکر می کند که دعا کرده، اما عمل او دعای حقیقی نبوده است! یعنی دعائی بمعنی حقیقی انجام نگرفته است که استجابتی به دنبال آن باشد.

پس اگر دعای انسان مستجاب نشود ـ با در نظر گرفتن انواع استجابت و زمان مناسب برای آن ـ در حقیقت دعائی در کار نبوده است تا مستجاب شود.

در دعای مشهور «ابوحمزه» که از وجود مبارک امام سیدالساجدین ـ علیه السلام ـ نقل شده، آمده است:

«اللَّهُمَّ أَنْتَ الْقَائِلُ وَ قَوْلُكَ حَقٌّ، وَ وَعْدُكَ صِدْقٌ [الصِّدْقُ ] وَ اسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيماً، وَ لَيْسَ مِنْ صِفَاتِكَ يَا سَيِّدِي أَنْ تَأْمُرَ بِالسُّؤَالِ وَ تَمْنَعَ الْعَطِيَّةَ» یعنی: خدایا فرمودی [ گوینده این سخن هستی] وقول تو حق است و وعده تو صدق، و درخواست کنید از فضل خدا، همانا نسبت به شما رحیم است و از صفات تو نیست ای سیّد من که امر کنی به سؤال [و درخواست]، اما عطای خود را منع کنی.

مراد این است که خود خدا بندگانش را به دعا و درخواست امر کرده و خدا هم هرگز خُلف وعده نمی کند و منع کردن از عطا و محروم کردن بنده نیازمند، از صفات ذات قدوس او نیست. یعنی دعا حتماً و قطعاً مستجاب می شود.

متأسفانه عده زیادی از انسانها با یکبار یا چند بار گذراندن یک خواسته در دل خود ویا به زبان آوردن آن و دریافت نکردن خواسته خود و نرسیدن به آن از استجابت دعا مأیوس می شوند و دعای خود یا رفتاری را که شبیه به دعا بود قطع می کنند و حتی گاهی گله مند و افسرده هم می شوند و نمی دانند از چه کسی گِله کنند.

امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ صاحب مقام عصمت وامامت که تمامی عالم وجود در قلمرو علم او قرار دارد، در وصایای خود به جانشین و وصی خود امام حسن مجتبی علیه السلام درباره دعا می فرماید:

«فَلَا یُقَنِّطَنَّکَ إِبْطَاءُ إِجَابَتِهِ فَإِنَّ الْعَطِیَّهَ عَلَى قَدْرِ النِّیَّهِ» یعنی: تأخیر در اجابت پروردگارت تو را مأیوس و ناامید نکند، زیرا عطیه او به اندازه نیت [دعا کننده ] است.

مراد این است که برای استجابت دعا قدرت بوجود آمده در روح انسان دخالت مستقیم دارد و عطایای پروردگار عالمیان متناسب با قدرتی است که در روح انسان در مقام دعا حاصل شده است.

ما بارها و درمقالات متعددی از جمله مقالات مربوط به دعاهای ماه مبارک رمضان متذکر شده ایم که عدم استجابت دعا به اعمال و رفتار و ایمان و یقین و عدم یقین بنده بر می گردد و مانع استجابت خود بنده است و نه خدای سبحان.

توضیح اینکه: در حالت دعا روح انسان به قدرت بی پایان پروردگار عالمیان اتصال پیدا می کند، اتصالی خاص و گاهی وضعیت روحی انسان بصورتی است که آن اتصال برقرار نمی شود!

پس لازم است انسانها درباره دعا و شرایط استجابت آن و موانع استجابت آموزش ببینند، آموزشی از معانی آیات قرآن و سخنان رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله وسلم ـ و ائمه معصومین و بطور کلی معلمان آسمانی (علیهم السلام )

در اثر اتصال روح  انسان به قدرت پروردگارش قدرتی و ظرفیتی در آن به وجود می‌آید و استجابت دعای بنده به آن قدرت بوجود آمده ارتباط می یابد.  میزان آن قدرت و نوع آن متناسب با اعمال و رفتار و علم دعا کننده و ایمان و یقین او می‌باشد.  بخشی از قدرت روحی بنده در مقام دعا به زمان دعا و رفتار بنده در همان زمان مربوط می‌شود و بخش دیگر آن به موقعیت عمومی بنده و رفتارهای قبلی او و وضعیت روحی او برمی‌گردد.

چهارم: امام -علیه السلام- در ادامه کلام شریف خود فرمود:

«وَ رُبَّما اُخِّرَتْ عَنْكَ الاِْجابَةُ لِيَكُونَ ذلِكَ اَعْظَمَ لاَِجْر السَّائِلِ، وَ اَجْزَلَ لِعَطاءِ الاْمِلِ. وَ رُبَّما سَاَلْتَ الشَّىْءَ فَلاتُؤْتاهُ وَ اُوتيتَ خَيْراً مِنْهُ عاجِلاً اَوْ آجِلاً، اَوْ صُرِفَ عَنْكَ لِما هُوَ خَيْرٌ لَكَ. فَلَرُبَّ اَمْر قَدْ طَلَبْتَهُ فيه هَلاكُ دينِكَ لَوْ اُوتيتَهُ.  فَلْتَكُنْ مَسْاَلَتُكَ فيما يَبْقى لَكَ جَمالُهُ، و يُنْفى عَنْكَ وَبالُهُ، فَالْمالُ لايَبْقى لَكَ وَ لا تَـبْقـى لَــهُ» یعنی: گاهی اجابت [دعا] برای توبه تأخیر می افتد، تا آن [تأخیر] سبب بزرگ تر شدن اجر درخواست کننده و فراوانی عطای آرزومند باشد. و ای بسا از [پروردگارت] چیزی را درخواست کنی، اما آن خواسته به تو داده نشود، اما در مقابل بهتر از آن به تو عطا شود یا در دنیا و یا در آخرت. یا آنچه خواسته ای اگر به تو داده شود هلاک دینت در آن خواهد بود. پس لازم است درخواست تو در چیزی باشد که جمال آن برای تو بماند و وبال آن از تو دور گردد، پس مال چیزی است که برای تو نمی ماند و تو، هم برای آن نمی مانی.

امام -علیه السلام- در این بخش از کلام شریف خود به فواید و برکات و سود فراوان دعا و درخواست از پروردگار عالمیان اشاره ای فرموده و حاصل معنای این قسمت از کلام آن حضرت در این نامه آن است که دعا به منزله کلید گنج های خدای غنی کریم است و اهل ایمان می توانند از طریق ان سور فراوان و اجر عظیم بدست آورند. و آن سود و اجر و پاداش از نوع عادی و متداول بین انسان ها نیست. همچنان که خدای سبحان در کتاب خود یعنی قرآن کریم فرموده است که خیریّت و فواید شب قدر از هزار ماه بیشتر است.

پنجم: از همین بخش مورد بحث از کلام امام -علیه السلام- بر می آید که دعا و درخواست از پروردگار عالمیان عمل و عبادتی است بسیار پر سود، حتی اگر انسان آن شئ مورد علاقه و خواست خود را بدست نیاورد. و یا دریافت خواسته خود به تأخیر بیافتد.

لازم به تذکر است که «نفس دعا» سود عظیمی برای دعا کننده خواهند داشت با صرف نظر از این که خواسته مورد نظر دعا کننده به او داده شود، یا به جای آن او عطیه دیگری را از طرف پروردگارش دریافت کنند. یا در اثر دعای بنده بلائی از او دفع شود که سود آن از شئ مورد خواست او بیشتر باشد.

سرانجام این که سود حاصل از دعا و ارتباط با خدای سبحان و از طریق دعا شبیه باز کردن درهای گنجینه ها و خزائن گرانبها و بدست آوردن جواهرات و اشیاء بسیار نفیس و قیمتی است.

ششم: کلام موردبحث در این نوشتار از نامه ای نقل شد که امام امیرالمؤمنین علی -علیه السلام- وقت مراجعت از جنگ صفین به فرزند وصی خود امام حسن مجتبی -علیه السلام- نوشته بود، قابل تذکر است که امام -علیه السلام- این نامه وقتی نوشته که امام حسن- علیه السلام- نزد او بود. لذا این نامه جنبه فردی و شخصی ندارد، به طوری که از مطالب و محتوای آن روشن می شود و در واقع نامه ای است برای عموم انسان ها و اهل ایمان چه در زمان حیات دنیوی خود و چه انسان های دیگر در زمان های بعدی و این موضوع را قبلاً هم در بعضی مقالات مربوط به سیره شریف امام -علیه السلام- متذکر شدیم.

آخرین تذکرات درباره عظمت شب قدر در این سلسله مقالات

امید داریم که این مطالب و تذکرات درباره شب قدر قبل از رسیدن به شب بیست و سوم این ماه مبارک منتشر و مورد مطالعه قرار بگیرد و سبب توجهات بیشتر درباره فضائل و خیریت این شب بسیار عظیم شود. چون به احتمال قوی و به طوری که از سخنان و رفتارهای معلمان آسمانی -علیهم السلام- بر می آید، شب قدر شب بیست و سوم این ماه مبارک است اگرچه احتمال دارد بخشی از برکات آن در دو شب نوزدهم و بیست و یکم هم قبلاً منتشر شده باشد و آمادگی برای دریافت برکات عظیم شب «بیست و سوم» قبلاً جریان یافته باشد.

در آخرین فرصت ها برای دریافت برکات خاص شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان و شب قدر و سومین شبی که احتمال شب قدر بودن آن خیلی قوی است و این احتمال قریب به یقین است، متذکر چند نکته بسیار ضروری می شویم و آن ها عبارتند از:

تذکر یکم: توجه کامل -در حد امکان- به عظمت و خیریّت شب قدر و علت این که به چه منظوری خدای سبحان آن را به صورت خاص مورد تکریم قرار داده است. تا جایی که یک سوره از قرآن به آن اختصاص یافته و در همین سوره درباره آن آمده است که:

«لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ» و در سوره دیگر خدای سبحان را «لَیْلَةٍ مُبَارَکَةٍ» خوانده است. به طوری که فرمود:

«وَالْکِتَابِ الْمُبِینِ – إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةٍ مُبَارَکَةٍ»(الدخان آیه۲و۳)

تذکر دوم: خدای سبحان نوع «خیریت» شب قدر را در کلام خود -بر حسب ظاهر و در الفاظ آیات- اعلام نفرموده است، یا به جهت عظمت موضوع یا هر علت دیگری، لذا در این زمینه لازم است به سخنان نقل شده از رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- و دیگر معلمان آسمانی رجوع نمود و از نوع فضائل و خیریت آن مطلع شد.

تذکر سوم: فضائل و برکات شب قدر از نوع پدیده های دنیوی نیست و یا این که منحصر و محدود به عالم دنیا نمی شود و بلکه ثمرات و آثار آن در عالم آخرت تجلی و تحقق خواهد یافت، اگر چه بخشی از آن ثمرات و آثار از عالم دنیا شروع می شود و تحقق می یابد.

خیریت و برکات عظیم شب قدر نمونه هایی هم در عالم دنیا دارد، اگر چه به صورتی کوچکتر و محدودتر مثل تبدیل مقداری آب به انواع گیاهان و غذاها و داروها و تبدیل مقداری مواد غذایی به اعضاء بدن انسان مثل تبدیل مقداری آب و خاک به قلب انسان و سایر اعضاء بدن او.

تذکر چهارم: در عالم دنیا هم گاهی عظمت یک پدیده بیشتر از هزاران برابر سایر پدیده ها می شود. مثل فضائل علمی و اخلاقی پیامبران خدا امکان دارد بیشتر از هزاران برابر فضائل اخلاقی انسان ها می شود و یا آثار اعمال و رفتارهای آن ها بیش از هزاران برابر آثار اعمال و رفتارهای انسان های دیگر شود.

همچنان که جاذبه های اخلاقی وجود مبارک رسول اکرم -صلی الله علیه و آله و سلم- در زمان حیات دنیوی آن حضرت و در زمان های بعدی هزاران هزار از انسان ها را به طرف دین خدا و معارف و علوم آن سوق داده است و خدای سبحان آن اخلاق و رفتار را با کلمه «عظیم» ستوده است. آن جا که فرمود:

«إِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيم»

یا اینکه رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- عبادت امیرالمؤمنین علی -علیه السلام- را در جنگ احزاب افضل از عبادت عموم جن و انس دانسته و به جهانیان اعلام فرموده است.

پس نمونه هایی از پدیده های عظیم در نظام خلقت و ربوبیت از طرف خداوند در عالم دنیا هم مشاهده می شود، اگر چه در سطحی محدودتر مثل تبدیل دانه هایی از حبوبات به ده ها و صدها برابر آن ها و تبدیل مقداری گل و خاک به قلب و اعضاء دیگر بدن انسان از ناحیه اراده خدای سبحان و روئیدن گیاهان و درختان و رشد آن ها بی شمار از ناحیه تابش آفتاب و نور و حرارت آن و امثال آن ها.

پس لازم است انسان ها قوانین حاکم بر پدیده های فضای زندگی خود را شناسایی کنند و از آثار آن ها بهره مند شوند. مثل کشاورزی که راه و روش زراعت و زمان مناسب برای آن و روش افزایش محصولات کشاورزی را یاد بگیرد و از باران های بهاری و تابش آفتاب برای زراعت بهره مند شود.

تذکر پنجم: در شب قدر علاوه بر جریان برکات عادی و متعارف خدای سبحان جریان دیگری برقرار می شود از ناحیه «ایام و لیالی ماه مبارک رمضان» و جریان رحمت و برکات عظیم تر دیگری نسبت به شب ها و روزها و ساعات این ماه مبارک به لحاظ وقوع «شب قدر»

درباره فضائل و برکات شب ها و روزهای این ماه خطبه شریف رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- مورد شرح و تفسیر و توضیح قرار گرفت که از جمله بیان نکته ای درباره قرائت و تلاوت آیه ای از قرآن مجید بود که -طبق تصریح آن حضرت در خطبه شریف- معادل قرائت تمام قرآن می باشد. یعنی پاداش خداوند برابر قرائت یک آیه معادل پاداش قرائت تمام قرآن در ماه ها و ایام دیگر می شود.

اما در شب قدر هم خیریتی وجود دارد که بیش از هزار ماه است. لذا آثار عبادات و اعمال حسنه در آن شب خارج از خطبه محاسبات عادی می باشد.

این وضعیت خاص فوق عادی و فوق ادراک متعارف از ناحیه قدرت بی انتها و بی پایان پروردگار عالمیان در شب قدر برقرار است.

تذکر ششم: یکی از جهات عظمت شب قدر و خیریت فوق عادی و فوق متعارف آن نزول ملائکه در آن شب می باشد، به طوری که آیه چهارم از سوره مبارک قدر به آن تصریح شده است.

ملائکه موجوداتی هستند دارای قدرت ها و اختیارات عظیم فوق حد تصورات عادی. در آن شب آن موجودات عظیم صاحب قدرت ها و اختیارات مخصوص به عالم دنیا نازل می شوند و حامل رحمت و برکات خاص فوق متعارف خداوند، برای اهل ایمان هستند.

اهل ایمان و پیروان دین خدا می توانند در شب قدر نوعی ارتباط با ملائکه برقرار نمایند و می توانیم آن نوع ارتباط را، مصاحبت با ملائکه تلقی کنیم. اگر چه انسان ها در شرایط عادی آن ها را نمی بینند، اما می توانند از ناحیه «ذکر الله کثیر» بالخصوص از نوع تلاوت قرآن مجید و تدبر در آن و نمازهای مستحبی سفارش شده و سایر عبادات معین شده برای آن شب به نوعی از مصاحبت با ملائکه موفق شوند.

تذکر هفتم: در شب قدر امواجی از رحمت و برکات خاص فوق عادی خدای سبحان از ناحیه سفیر او در بین انسان ها و حجت او به فضای زندگی انسان ها جریان می یابد. قدرت عظیم روحی حجت خداوند در شب قدر عامل و سبب حیات خاص و متعالی انسانی در اهل ایمان می شود.

سفیر خداوند در زمان ما در بین انسان ها وجود مبارک حضرت ولی عصر، حجة بن الحسن امام زمان است، عجّل الله تعالی له الفرج، که روح عظیم مبارک او عامل و سبب انتشار مراتب متعالی از رحمت و برکات خداوند است برای انسان ها و ملائکه در آن شب به حضور آن وجود مبارک قدسی نازل می شوند و از عظمت عطا شده به او برای تقدیر امور اهل ایمان و برآورده شدن حاجات آن ها بهره مند می شوند.

تذکر هشتم: در شب های قدر تمامی امکانات برای بهره مندی از رحمت و برکات خاص خداوند برای انسان ها فراهم می شود و باقی می ماند موضوع نقش و تأثیر اعمال خود انسان. ما به طور مکرر و در بعضی مقالات مربوط به ماه مبارک رمضان و شب های قدر عرض کرده ایم که دریافت مراتب برتر از رحمت و برکات خدای سبحان احتیاج به تحولی در روح بنده ها دارد. یعنی لازم است بنده جهت بهره مندی بیشتر از رحمت و برکات پروردگارش تحولی و توسعه ای در روح خود به وجود آورد و ظرفیت روح خود را برای بهره مندی بیشتر، افزایش دهد.

و باز گفته ایم که محرومیت عده ای از رحمت خداوند و نعمت های او و یا کم بهره بودن آن ها، به موقعیت خود آن ها ارتباط دارد.

در شب قدر اهل ایمان می توانند با انجام اعمال و عبادات معین شده بهره مندی خود را از نعمت های حقیقی خداوند، هزاران برابر بیشتر کنند.

الیاس کلانتری

پاورقی:

۱- نهج البلاغه، بخش نامه ها، شماره-۳۱