کلام ایام تاریخی – ۶٨۵، نهضت مقدس حسینی -علیه السلام- تجلی بی پایان عظمت و ارزش های دین خدا (۳)
*بخش سی و پنجم*
*بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم*
در مباحث قبلی از این سلسله مقالات توضیحاتی درباره اشیاء و پدیده های موجود در عالم و فضای زندگی انسان ها و لزوم شناسایی آن ها ذکر شد، و گفته شد که ما انسان ها احتیاج شدید اجتناب ناپذیری به شناسایی اشیاء و بالخصوص شناسایی برترین و متعالی ترین مخلوقات یعنی «انسان» داریم و علم انسان نسبت به حقیقت وجود خود و دیگران و شناسایی اوصاف این مخلوق عظیم خدای سبحان فواید عظیمی برای او دارد و به تعبیر امام علی بن ابیطالب -علیه السلام- این علم سودمندترین و پرفایده ترین علوم است.
همچنین متذکر نکته دقیقی درباره ظهور و اشاعه فساد در جوامع انسانی شدیم که عبارت است از اعمال و رفتار انسان ها و در این زمینه استشهاد شد به آیه کریمه ای از قرآن مجید.
اما جای تأثیر و تأسف شدید است که عده زیادی از انسان ها توجه لازم را به این موضوع یعنی اهمیت و ضرورت شناسایی انسان و حقیقت وجود او معطوف نمی کنند و درباره آن دچار غفلتی هستند.
در جهت مقابل عده ای از تبهکاران و اهل فساد از این نوع غفلت انسان ها و از مجموع صفات آن ها در جهت رسیدن به اهداف و منافع خودشان استفاده های سوء زیادی می برند و دارایی ها و امکانات زندگی عامه مردم را علیه خود آن ها به کار می برند و به کمک خود مردم و با استفاده از نیروهای خود آن ها بر آن ها تسلط می یابند.
در طول تاریخ حیات انسان ها بطور مستمر مدعیان حکومت ها و زمامداری و ریاست به کمک عامه مردم در جوامع مختلف، حکومت هایی را ساقط کرده اند -اعم از حکومت های صالح و نیمه صالح و فاسد- و مدعیانی را به قدرت رسانده اند و بعداً از ناحیه همان حکومت ها مبتلا به درد و رنج ها و مشقت ها شده و مورد غارت دارایی های خود شده اند. و آشکارترین حوادث از این نوع، ظهور کمونیسم در زمان های اخیر و تسلط آن نوع حکومت به عده ای از کشورهای جهان و کشتارهای میلیونی از مردم بعضی از کشورها بود. به طوری که طبق بعضی از نقل ها در دوره حکومت کمونیستی استالین بیش از چهل میلیون انسان در همان اتحاد جماهیر شوروی بدست آن حکومت کشته شدند.
البته این رقم از کشتارهای استالین بطور تقریبی و حداقل گفته شد و بعضی از مورخان رقم های بیشتری را نقل کرده اند، از جمله نویسنده مشهور متأخر «سولژ نیستین» که خودش در زندان های حکومتی محبوس بود، رقم کشتارهای استالین را حدود شصت میلیون نفر ذکر می کند.
قابل توجه است که آن کشتارهای میلیونی در زمانی انجام گرفته است که حکومت کمونیستی در اتحاد جماهیر شوروی مستقر شده بود و آن کشتارها از مردم همان کشورها بوده و آن قدرت بزرگ شیطانی از ناحیه کمک و حمایت همان مردم به وجود آمده بود.
شبیه آن جریان با ابعاد دیگری در کشور چین و حکومت کمونیستی برقرار در آن کشور عظیم روی داد و ده ها میلیون انسان در دوره حکومت «مائو» از مردم همان کشور قتل عام شدند.
تمامی آن حوادث عظیم با آثار غیرقابل جبران و حوادث دیگری که در تمام نقاط عالم و در زندگی فردی انسان ها و در فضای زندگی آن ها وقوع می یابد ارتباط عمیق اساسی با انسان شناسی و جهان شناسی دارد. اصلاح نظام زندگی انسان ها امکان پذیر است و آن ها می توانند از ناحیه انسان شناسی حقیقی و بعضی از علوم دیگر، جوامع سالم و استفاده از قدرت مردم صالح، در امنیت و آسایشی قرار بگیرند و بر زندگی خود در آن فضای سالم ادامه دهند.
حاصل و خلاصه کلام و محورهای اصلی مطالب در این سلسله مقالات عبارت است از:
- انسان ها احتیاج به شناسایی فضای زندگی و موجودات آن دارند.
- برای شناسایی اشیاء موجود در فضای زندگی احتیاج به معیارهای مناسب خاصی وجود دارد.
- معنی اصلی و اولیه «دین» عبارت است از «راه و روش زندگی»
- ارزش علم طب با چه معیاری و در کدام دیدگاه قابل شناسایی است؟ در دیدگاه یک کودک خردسال، یا یک دانشجوی رشته طب، یک طبیب و استاد این رشته علمی، یا یک مریض مبتلا به نوعی بیماری و امثال آن ها
- همه انسان ها دارای نوعی دین هستند.
- علت فرار عده ای از کودکان یعنی دانش آموزان مدارس و یا حتی دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشگاه ها چیست؟
- علت فرار یا عدم استقبال بعضی از کودکان از امر و نهی والدین و معلمان چیست؟
- در چه زمانی و در چه شرایطی لازم است ارزش پدیده های معنوی برای انسان ها آموزش داده شود؟
- آیا ساخته شدن صورت های تقلبی از اشیاء و پدیده های معنوی لطمه ای به ارزش آن اشیاء و پدیده ها می زند؟
- هزینه ایجاد فطریات و تمایلات مطلوب و تمایل به فضائل اخلاقی در انسان ها
- هزینه ایجاد و برقراری دین خدا و معارف و احکام آن در جوامع انسانی
- اگر فطریات قرار داده شده در روح انسان ها از طرف خدای سبحان نبود!
- عدم شکر در مقابل نعمت های پروردگار عالمیان یا اندک بودن آن.
- دین خدا و ادیان بشری
- از چه نوع اشیایی صورت بدلی و تقلبی می سازند؟
- صورت های تقلبی از پدیده های معنوی و فریب خوردن انسان ها از آن صورت های تقلبی
- ارزش دین خدا در دیدگاه و نظر شخصیت های قدسی و معلمان آسمانی
- ارزش دین خدا در نظر جاهلان و تبهکاران
دین خدا و ادیان بشری
گفته شد که «ادیان ظهور یافته» در طول تاریخ حیات انسان ها با کثرت و تنوع زیادی که داشته اند، مجموعاً به دو قسم اصلی تقسیم می شوند و آن دو عبارتند از دین خدا و ادیان بی شمار بشری. دین خدا به مجموعه آموزش ها و احکام و بایدها و نبایدهایی گفته می شود که از طرف خدای سبحان به انسان ها فرستاده و عرضه شده است. این نوع دین توسط شخصیت های قدسی و معلمان آسمانی به انسان ها آموزش داده شده و دارای جاذبه های خاص فوق عادی می باشد. همه پیامبران خدا، انسان ها را به سوی این نوع دین هدایت کرده اند. این نوع دین به تدریج و از ناحیه علم و قدرت بی پایان خدای سبحان و سخنان و رفتارهای پیامبران خدا -علیهم السلام- تکامل یافته و به درجات رفیع و فوق عادی از کمالات رسیده است و صورت تکامل یافته آن توسط آخرین پیامبر خدا حضرت محمد -صلی الله علیه وآله و سلم- و در آخرین کتاب آسمانی یعنی: قرآن کریم به عالم انسان ها عرضه شده است.
ادیان بشری در مجموع عقاید و آداب و نظرات و دیدگاه هایی است که از طرف بعضی از حکام و زمامداران و صاحبان قدرت و رؤسای قبائل و ملت ها و همچنین بعضی از دانشمندان ساخته شده و به تدریج بین بعضی از ملت ها و اقوام و افراد جوامع انسانی منتشر شده و طرفدارانی پیدا کرده و عده ای از انسان ها به سوی آن روی آورده اند و بعضی از حکام و زمامداران آن را به رسمیت شناخته و انسان ها را وادار به پذیرش آن و عمل به احکام آن ساخته اند! اگرچه پذیرش اجباری.
گاهی در بین ادیان بشری مواردی و نمونه هایی هم از معارف و احکام دین خدا وارد شده و مورد پذیرش و عمل عده ای از مردم قرار گرفته است. البته تأثیر آن ها در حد تأثیر مواد اولیه سالم در یک بنا و ساختمان می باشد و نه از ناحیه مهندسی و محاسبات برای استحکام یک بنا.
بطور کلی مصالح و مواد اولیه بناهای فکری و عقیدتی و اخلاقی از منابع مختلفی حاصل می شود. مثلاً از فطرت انسان ها و آراء و نظریات و هوای نفس حکام و زمامداران و از نظریات امراء، از عادات جاری در عده ای از انسان ها و از معارف و احکام بخشی از دین خدا، اما آنچه در این زمینه اهمیت اصلی را دارد و ارزش حقیقی رو تشکیل می دهد موضوع محاسبات و مهندسی یک بنای فکری و عقیدتی و اخلاقی است.
وجود اجزاء و قطعات ارزشمند و قیمتی در یک بنا صرفاً نمی تواند ارزش قابل توجهی تولید کند و ارزش آن اشیاء قیمتی مثل بکار رفتن مقداری طلا و جواهرات قیمتی در میان گل و خاک و گچ و آهک و سیمان و امثال آن هاست. و آن اشیاء قیمتی پراکنده در داخل مواد بکار رفته در یک ساختمان سبب زیبایی آن ساختمان و استحکام آن نمی شود، و ارزش و قیمت آن گاهی بین اشیاء و مصالح آن ساختمان گم می شود.
قابل توجه است که ارزش یک بنای فکری و علمی و عقیدتی به ارزش منابع و منشأ آن ارتباط دارد. بطوری که اگر بنای فکری و عقیدتی صرفاً از خواسته ها و علم یک نفر انسان مثل یک پادشاه یا یک رئیس قبیله یا یک امیر یا یک عالم نشأت یافته باشد در نظر عقلا و اهل تفکر، ارزش قابل توجهی نخواهد داشت، اگرچه یک مدت طرفدار زیادی پیدا کند.
بعنوان نمونه جریان ظهور کمونیسم در زمان های اخیر را می شود مثال زد. در آن جریان عظیم اجتماعی و تاریخی. سخنان و نظریات یک شخص خشمگینی و خشن و جاهل به نام کارل ماکس نظام فکری میلیون ها نفر از انسان ها در مناطق مختلف زمینی بالخصوص چندتا کشور بزرگ را در هم ریخت. انتقادات شدید و خصمانه و گاهی دروغین او و عده ای از پیروانش از نظام های عقیدتی و فکری و اخلاقی و حکومتی، فتنه های عظیمی در مناطقی از جهان در آن دوره به وجود آورد که گروه هایی از انسان ها گرفتار آن فتنه ها شدند و سرانجام بعد از کشته شدن میلیون ها انسان در چند کشور و تسلط نظامی و سیاسی یه چند کشور، بدون یک فعالیت نظامی قابل توجهی از هم پاشیده و پرونده آن به بایگانی سیاسی تاریخ حیات انسان ها منتقل شد.
ارزش یک بنای علمی متناسب با علم سازنده آن بنا خواهد بود -به طوریکه قبلاً ذکر شد- و میزان کمالات موجود در یک مجموعه فکری و علمی متناسب با میزان علمی خواهد بود که در آن مجموعه نفوذ کرده است و طبعاً بهترین مجموعه های علمی و عقیدتی یعنی انواعی از «ادیان بشری» مواردی خواهد بود که از علم عده ای از دانشمندان به وجود آمده است. اما یک دین بشری در عین حال که اجزاء ارزشمندی داشته باشد و مصالح ارزشمندی در ساختمان آن به کار رفته باشد، برای ساختن یک نظام فکری و عملی و یک زندگی مطلوب متناسب با نیازهای انسان ها کفایت نمی کند چون ساختن چنان نظامی برای زندگی احتیاج به علمی دارد که به همه موجودات عالم و در رأس برای همه ابعاد جسمی و روحی موجودی به نام «انسان» احاطه پیدا کند، و طبعاً انسان ها از ناحیه تفکرات و قدرت ادراکی خود قادر به پدید آوردن چنین علمی نخواهند بود.
انسان ها تاکنون و بعد از گذراندن یک دوره تاریخی چندین هزارساله توانسته اند تعدادی از موجودات فضای زندگی خود را آن هم بصورت ناقص شناسایی کنند و علم حاصل درباره طب بدنی و جسمانیات انسان علمی است بسیار محدود و دارای نواقص زیادی و دانشمندان علم طب به محدودیت این علم در شناسایی بدن انسان و اجزاء آن معترف هستند و بهترین دلیل بر اثبات این ادعا یعنی محدودیت و نواقص علم طب با وجود تاریخ طولانی فعالیت های دانشمندان و کشفیات فراوان در این زمینه، همان تحول مستمری است که بطور مکرر تحقق می یابد.
اما درباره پدیده ای به نام «روح انسان» موضوع عظیم تر و گسترده تر از علم طب درباره بدن انسان و جسمانیات او می باشد و ناشناخته بودن ابعا روحی انسان مورد اعتراف مکرر «دانشمندان انسان شناس» و به اصلاح دانشمندان رشته «علم النفس» است.
بطور کلی انسان شناسی حقیقی و کامل فقط در عرصه «دین خدا» و فضای آن امکان پذیر است. اگرچه امکان دارد در عرصه های علمی ادیان بشری هم بعضی از حقایق مربوط به شناسایی روح انسان بطور پراکنده پدید آمده باشد اعم از اینکه منشأ اصلی و اولیه آن دین خدا باشد و یا دانشمندان در اثر تحقیقات علمی خود به آن ها رسیده باشند و یا منشأ بعضی از آن مصالح علمی فطرت طبیعی انسان ها باشد که خدای سبحان در خلقت انسان ها به آن ها عطا کرده است.
عظمت و فضائل دین خدا متناسب با عظمت صفات و افعال خداوند -عزّوجلّ- است و طبعاً هیچ عظمت و ارزشی قابل مقایسه با آن نیست و جاذبه معارف دین خدا بالاتر از آن است که بشود جاذبه ای را با آن مقایسه کرد. و بطوری کلی جاذبه دین خدا در اصل بی انتها و بی پایان است. تفاوت ارزش و کمالات دین خدا با ادیان بشری مثل تفاوت «وجود یک انسان» با مقداری خاک و آب است و این دو نوع ارزش و زیبایی یعنی زیبایی و کمالات و جاذبه دین خدا و جاذبه ها و کمالات ادیان بشری هرگز در مقام مقایسه با یکدیگر قرار نمی گیرند.
ارزش و جاذبه دین خدا و معارف و احکام در اصل بی انتها و بی پایان است. اما رسیدن به آن ارزش بی انتها و بی پایان احتیاج به زمینه مناسب روحی و علمی و آموزشی با روش عالمانه دارد و آن آموزش بصورت کامل و با جاذبه های برتر در سیره و کلام پیامبر خاتم حضرت محمد -صلی الله علیه و آله و سلم- و شخصیت های قدسی از جانشینان آن حضرت و معلمان آسمانی یعنی صاحبان مقام عصمت و امامت وجود دارد و زیباترین صورت ها تجلی و ظهور یافته است، و آنچه در آن گنجینه های قدسی ذخیره شده بیشتر از آن مقداری است که قبلاً ظهور یافته و به جریان افتاده است.
با تذکر چند نکته درباره جاذبه ها و ارزش ها و کمالات دین خدا بحث در این شماره از مقالات را به پایان می بریم و در شماره های بعدی به ذکر و توضیح جلوه هایی از فضائل و کمالات دین خدا در نهضت مقدس حسینی -علیه السلام- در رفتارهای آن وجود مبارک قدسی و همراهان و اصحاب او خواهیم پرداخت. ان شاء الله تعالی.
یکم: فضائل و کمالات و ارزش های دین خدا و فواید آن مجموعاً بی پایان است و بطور قطع آن حقایق بی پایان مغلوب ساخته های بشری و قدرت های آن ها نمی شود. همچنان که هرگز قدرت بی پایان خدای سبحان مغلوب قدرت های بشری نخواهد شد. بطوری که خود ذات قدوس الله -سبحانه و تعالی- فرمود:
«هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ»(التوبة آیه۳۳) یعنی: اوست آن که فرستاد رسولش را با هدایت و دین حق، تا آن را بر تمام ادیان غلبه دهد، اگرچه مشرکان خوش ندارند.
غلبه دین خدا بر همه ادیان امری است مورد قبول عقل و این نوع غلبه در جهت علمی و عقیدتی تحقق دارد و در جهات ظاهری هم در زمانی که خدای حکیم و علیم بخواهد ظهور آشکار خواهد یافت.
دوم: فرصت و موقتی که خدای حکیم علیم به کفار و مخالفان دین خود می دهد و آن ها مدتی تحت تحریک هواهای نفسانی و عوامل دیگر با دین خدا و پیروان او به مخالفت خود ادامه می دهند، نباید سبب فریب عده ای از انسان ها شود، چون خود ذات قدوس الله -عزّوجلّ- آن را خواسته است و این نوع مهلت دادن از ناحیه رحمت و حکمت اوست و نه از ناتوانی و عدم قدرت.
خدای سبحان در کتاب آسمانی خود فرمود:
«كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ»(المجادلة آیه۲۱) یعنی: الله مقرر فرموده که قطعاً من و رسولانم غلبه می کنیم، همانا الله قدرتمند شکست ناپذیر است.
دین خدا هم بطور قطع شکست ناپذیر است، و آن از ناحیه قدرت بی انتهای خدای سبحان بطور مستمر حمایت و تقویت می شود. انسان ها هم از ناحیه فطرت خود در اصل تمایل کامل نسبت به آن دارند. اما خدای علیم حکیم اراده فرموده است که انسان ها از ناحیه آموزش های علمی و تمایلات قلبی و با میل و رغبت خود به دین خدا روی آورند و طبق آموزش های خدا توسط پیامبران او -علیهم السلام- و کتاب آسمانی پرورش یابند و از علم و قدرت بی انتهای پروردگار عالمیان بهره مند شوند.
سوم: ارزش قیمت اشیاء و پدیده های موجود در عالم لازم است با ترازوها و معیارهای مناسب و عالمانه سنجیده شود. بعنوان مثال ارزش و وزن یک قطعه طلا و یک قطعه از جواهرات قیمتی لازم است با ترازوی مخصوص آن اشیاء سنجیده شود و نه با ترازوی هندوانه فروش یا زغال فروش و امثال آن ها. همچنین ارزش یک عمل و فعالیت طبی جهت معالجه بیماری یک انسان با معیارهای علم طب پیشرفته باید سنجیده شود و نه نظرات و امیال کودکانی که از اطباء و داروهای تلخ و تزریق آمپول و امثال آن ها می ترسند. و همچنین ارزش آموزش های علمی و اخلاقی و فضائل انسانی لازم است با معیارهای عقلی و آموزش های وحیانی مورد بررسی قرار بگیرد و نه رفتارها و دیدگاه های چند کودک یا نوجوان تا فرمان و فراری از مدرسه و آموزش که روش های جاهلانه آموزشی که قبلاً درباره او به کار بسته شده، لذا از هر «امرونهی» و دستور ارشادی حالت فرار پیدا کرده است.
چهارم: دین خدا و معارف و فضائل و حقایق آن مجموعاً یک «پدیده قدسی» است و برای سنجش ارزش ها و جاذبه های آن لازم است ترازویی به کار بسته شود که از عالم قدس نازل شده است، و آن ترازو رفتارها و سخنان و دیدگاه ها و اخلاق پیامبران خدا وبالخصوص وجود مبارک پیامبر خاتم حضرت محمد -صلی الله علیه و آله و سلم- بطوری که خدای سبحان در کتاب آسمانی خطاب به آن شخصیت قدسی فرمود:
«وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ»(القلم آیه۴) در این آیه کریمه خدای سبحان اخلاق پیامبر خود را ستوده و آن را «عظیم» شمرده است. همچنین جاذبه های اخلاقی خاص آن وجود مبارک قدسی را، ناشی از رحمت خاصه ای معرفی فرموده است که از طرف خدای سبحان به او عطا شده است. بطوری که فرمود:
«فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ» در این آیه کریمه اشاره ای شده به جاذبه های اخلاقی رسول خدا -صلی الله علیه و آله و سلم- که از ناحیه رحمت خاصی از طرف پروردگار عالمیان در وجود شریف آن شخصیت قدسی تجلی و جریان می یافت.
جهت معرفت ارزش ها و فضائل و کمالات و فواید دین خدا دو راه هموار و آشکار و روشن و امن وجود دارد و آن دو عبارتند از:
- توجه به موقعیت دین خدا در کلام معلمان آسمانی
- توجه تفصیلی به سیره عملی معلمان آسمانی و رفتارهای آن شخصیت های قدسی درباره دین خدا.
بیان تفصیلی و شروح در زمینه دو موضوع فوق و نحوه تجلی عظمت و ارزش های دین خدا در نهضت مقدس حسینی -علیه السلام- را به مقالات بعدی موکول می کنیم. ان شاء الله تعالی.
الیاس کلانتری