۱۹- آیا حضرت علی(ع) با شروع جنگ بین اعراب و ایرانیان مخالف بودند؟

سؤال: اگر حضرت علی(ع) با شروع جنگ بین اعراب و ایرانیان مخالف بودند، پس چرا پسرانشان در نبرد ری شرکت داشتند؟

پاسخ: لازمه برطرف‌ شدن این شبهه و بعضی از شبهات مربوط به این، آشنایی ـ حداقل فشرده ـ با تاریخ جامعه اسلامی بعد از رحلت رسول خدا(ص) می‌باشد. برای روشن‌شدن اجمالی موضوع اشاره‌ای به وضعیت حکومت آن زمان می‌کنیم. پس از رحلت پیامبر خدا(ص) حکومت دینی به‌دست افرادی افتاد که مدعی رهبری دینی در جامعه بودند و حکومت خود را حکومت دینی معرفی می‌کردند. التزام عملی به احکام حکومتی به اختیار مردم گذاشته نمی‌شد و انسان‌ها ملزم به اجرای فرمان‌های حکومتی بودند. طبعاً جهاد یکی از احکام مهم اجتماعی دینی محسوب می‌شد، حتی به‌شکل و صورتی که حاکم جامعه تعریف می‌کرد. مخالفت با حکومت، مخالفت با دین تلقّی می‌شد و گاهی این نوع مخالفت «ارتداد» محسوب می‌شد، تا جایی که امیرالمؤمنین علی(ع) را با آن موقعیت اجتماعی با وجود این‌که حکومت دینی حق او بود مجبور به شرکت در نماز جماعت در مسجد کردند و در صورت خودداری مورد تهدید قرار گرفتند.

طبعاً اگر جنگی بین مسلمین با ملت دیگری مثل ایران انجام می‌گرفت، شرکت در آن برای مؤمنان اجباری بود. مگر فردی را حکومت مستثنی کند. پس اگر ثابت شود که امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در جنگ ری شرکت داشتند باید دید که این شرکت آیا اختیاری بود یا اجباری؟ و آیا امیرالمؤمنین به این کار تمایل داشتند و یا حکومت کاری با تمایل و رضایت و یا عدم‌رضایت آن حضرت نداشت و دستور حکومتی مبنی بر شرکت مؤمنان به نحو اجباری در آن صادر شده بود؟

اما کار جهت دیگر هم می‌تواند پیدا کند و آن این‌که جنگ خواه و ناخواه شروع خواهد شد، حال در این صورت شرکت دو انسان متعالی و محبوب و دانشمند که فرزندان رسول خدا(ص) محسوب می‌شوند و مورد احترام عموم مردم هستند و مردم از علم فوق‌‌عادی آن‌ها و تذکرات اخلاقی‌شان بهره‌مند می‌شوند بهتر است یا نه؟ مثلاً آیا وجود و حضور آن‌ها می‌تواند مانعی در مقابل خشونت‌های نابه‌جا و زیر پا گذاشتن قوانین شرعی و جوانمردانه باشد یا نه؟ مثلاً وقتی مسلمین در مقابل خلافکاری‌های زیاد عثمان قیام کردند و او را دعوت به اجرای عدالت و عمل به احکام شرعی کردند ولی این هشدارها موثر نشد و قیام مردم گسترش یافت و سرانجام منتهی به محاصره خانه عثمان شد و تصمیم به قتل عثمان شدت گرفت. امیرالمؤمنین علی(ع) دستور داد حسنین (علیهماالسلام) به خانه عثمان بروند و مانع خشونت‌ها در مورد او و خانواده‌اش بشوند که این اقدام مؤثر شد و حداقل محاصره‌ کنندگان اجازه دادند آب و غذا به خانه محاصره‌ شده عثمان برده شود.

246ـ راه های عملی ترک غیبت و گناهان دیگر کدامند؟!
بخوانید

طبعاً حکومت عثمان مورد تأیید امیرالمؤمنین علی(ع) نبود و حضرت امیر هم مثل دیگران از این حکومت ناراضی بودند، اما این نارضایتی به این معنا نبود که آن حضرت نسبت به صدور رفتارهایی از مؤمنان که در مجموع به ضرر جامعه دینی بود بی‌اعتنا باشند. یعنی انعکاس این رفتار که مسلمین حاکم جامعه را محاصره کنند و خود وی یا اعضای خانواده‌اش از گرسنگی و تشنگی در مضیقه قرار بگیرند به‌ نفع جامعه مسلمین نبود، با وجود همه فسادهای عقیدتی و رفتاری عثمان. بنابراین آن حضرت با این عمل (اعزام حسنین به در خانه عثمان) جلوی آن کار نادرست را گرفتند و این کار فواید عظیمی در مجموع برای جامعه دینی داشت.

حال چه اشکال دارد حضرت امیر با وجود نارضایتی از اصل این جنگ برای جلوگیری از خشونت‌های زیاد در جنگ و بعضی از رفتارهای غیرضروری از محبوبیت این دو وجود گرامی بهره ببرند. نارضایتی امیرالمؤمنین از اعمال حکومت زمان به این معنا نبود که کاری که به‌نفع انسان‌ها است حتی به‌نفع بی‌گناهان دشمن انجام ندهد. البته باز قابل تذکر است که معلوم نیست حسنین (ع) در جنگ با ایران شرکت داشته اند یا نه؟!

الیاس کلانتری

برچسب ها
دکمه بازگشت به بالا
بستن